Προτάσεις εξ αποστάσεως διδασκαλίας

• Γνωρίζω ότι αρκετοί συνάδελφοι -ανεξάρτητα από τον σχεδιασμό της Πολιτείας- έχουν ήδη ξεκινήσει δειλά δειλά κάποιες δράσεις με τη συνδρομή πάντα του διαδικτύου και των ΤΠΕ. Κρατώντας πάντα στον νου μας σχετικούς περιορισμούς (ελλιπής επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, αδυναμία πρόσβασης για όλους τους μαθητές, έλλειψη εκπαιδευτικού υλικού ειδικά σχεδιασμένου για εξ αποστάσεως εκπαίδευση, δυνατότητες διαδικτύου που αν συνεχίσει να φορτώνεται με υλικό καθημερινά κάποια στιγμή θα “πέσει” και αυτό από τον κορονοϊό κλπ), μοιράζομαι μαζί σας κάποιες ιδέες/σκέψεις:
• τα email των μαθητών μας λίγο πολύ τα έχουμε όλοι (ή των γονιών τους). Μπορούμε για αρχή να στείλουμε ένα μήνυμα στους μαθητές μας (στέλνοντας ευχές, συμβουλές, σκέψεις μας). Στο μήνυμα αυτό μπορούμε να προτρέπουμε τα παιδιά να μας απαντήσουν με τις δικές τους σκέψεις ή συναισθήματα για όσα βιώνουν. Αυτό μπορεί να ξεκινήσει έναν διαδικτυακό διάλογο. Είναι σημαντικό να είναι ένα μήνυμα με αγάπη, κατανόηση και συναίσθημα (θα ήταν για παράδειγμα καλό να μοιραστούμε προσωπικές μας ιστορίες, να τολμήσουμε να μιλήσουμε στα παιδιά για τους δικούς μας φόβους/προσέχοντας πάντα να μην τα τρομοκρατήσουμε, να τους στείλουμε μια φωτογραφία μας από το σπίτι μας κλπ). Επίσης να μην είναι ένα μήνυμα “σεντόνι”, καλύτερα να τους στείλουμε περισσότερα μηνύματα (τα παιδιά σιχαίνονται να διαβάζουν με τις ώρες κατεβατά στο διαδίκτυο)
• -μπορούμε να ορίσουμε κάποια διαδικτυακά ραντεβού μας με τους μαθητές μας (π.χ. ότι δύο φορές την εβδομάδα, Τρίτη και Πέμπτη, θα επικοινωνούμε μαζί τους, οπότε θα ήταν καλό να βλέπουν τα μηνύματά τους μετά τις 11 το πρωί). Σε αυτά τα μηνύματα μπορούμε να στέλνουμε στους μαθητές μας μια εκπαιδευτική πρόταση. Υπενθυμίζω ότι αυτό που κάνουμε δεν είναι τυπική διδασκαλία ούτε προφανώς είναι ζητούμενο να θυμίζει το κλασικό μάθημα. Αυτά τα διδακτικά “κεντρίσματα” προς τους μαθητές μας μπορεί να είναι ένας ενδιαφέρον ιστότοπος, ένα βίντεο (ενημερωτικό ή διασκεδαστικό) στο youtube, ένα εκπαιδευτικό παιχνίδι ή μια πιο εκπαιδευτική πρόταση (π.χ. δείτε κάτι και μετά γράψτε μου …, διαβάστε ένα διήγημα και μετά ζωγραφίστε μου… φωτογραφίστε το με το κινητό του γονιού σας και στείλτε το μου, κάντε αυτό το απλό πείραμα και στείλτε μου σε μια παράγραφο τα αποτελέσματα, συμπληρώστε το επισυναπτόμενο φύλλο εργασίας και στείλτε το μου, δείτε το ακόλουθο βιντεομάθημα και απαντήστε σε δύο ερωτήματα κλπ)
• -Θυμίζουμε πάντα στα παιδιά ότι συμμετέχουν εφόσον το επιθυμούν, εφόσον το εγκρίνουν οι γονείς τους και ότι όλο αυτό δεν είναι μάθημα, δε θα αξιολογηθούν γι’ αυτό και γίνεται για να κρατήσουν μια στοιχειώδη επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα αλλά και τη μαθησιακή (με την ευρύτερη έννοια) διαδικασία
• -Μην ξεκινήσετε με εκπαιδευτικό υλικό και απαιτήσεις, αλλά με διασκεδαστικές ιδέες, τραγούδια, ταινίες μικρού μήκους και παιχνίδια. Αν τα παραπάνω είναι προσεκτικά επιλεγμένα, ούτως ή άλλως η εκπαιδευτική διάσταση λειτουργεί στο παρασκήνιο…
• Κατά τα άλλα, θα συνεχίσω να σας στέλνω κάθε μέρα και μια άλλη ιδέα ή πρόταση…

-ποια πρόσωπα βλέπουν;

-ποια αντικείμενα απεικονίζονται;

-πού νομίζουν ότι ζει αυτή η γυναίκα;

Με το βοήθεια του Χάρτη ή του Google Earth οι μαθητές ταξιδεύουν στο Αιγαίο και ψάχνουν τη νήσο Ρω. Πού βρίσκεται; Όπως βλέπουν το νησί στον χάρτη, τι τους εντυπωσιάζει; (η πολύ μικρή απόσταση από τα τουρκικά παράλια). Ποιο άλλο ελληνικό νησί βρίσκεται κοντά στη Ρω; (το Καστελλόριζο)

Οι μαθητές συγκεντρώνουν πληροφορίες για το νησί

(για τους εκπαιδευτικούς: Η Ρω ή Άγιος Γεώργιος, η αρχαία Ρώγη ή Ρόπη, είναι νησίδα που βρίσκεται στα δυτικά του Καστελόριζου και σε απόσταση 5.600 μ. από τις τουρκικές ακτές. Το νησί χρησίμευε ως κρίκος στην αλυσίδα στρατιωτικών παρατηρητηρίων του Ροδιακού κράτους. Μικρό οχυρό αποτελούμενο από κεντρικό ορθογώνιο πύργο, αρχικά διώροφο, βρίσκεται κτισμένο στην κορυφή μικρού λόφου. Σώζεται σε ύψος 4μ. περίπου, κτισμένο με το ισόδομο σύστημα. Στην εσωτερική πλευρά των τείχων υπάρχει ενίσχυση από μικρότερους αποστρογγυλευμένους λίθους ενώ επισκευές και συντήρηση πρέπει να έγιναν κατά τη βυζαντινή και ιπποτική εποχή. Ο διπλός εξωτερικός περίβολος μαζί με τους ισχυρούς τοίχους μαρτυρεί ότι το οχυρό δεν ήταν απλή φρυκτωρία αλλά σημαντική στρατηγική θέση. Στο εσωτερικό βρίσκουμε την δεξαμενή επενδυμένη με υδραυλικό κονίαμα (κουρασάνι). Χρονολογείται από τον 4ο αι. π.Χ. Στα νεώτερα χρόνια ο θρύλος αναφέρει ότι χρησιμοποιήθηκε από τον Λάμπρο Κατσώνη ως ορμητήριο. Εκεί βρίσκεται το μνημείο της Δέσποινας Αχλαδιώτη. Η ξακουστή Κυρά της Ρω, μοναδική κάτοικος του νησιού για πολλά χρόνια ύψωνε κάθε μέρα για δεκαετίες την Ελληνική σημαία, μέχρι το 1982 οπότε και απεβίωσε. Αντίγραφο του μνημείου βρίσκεται στη Μεγίστη. Η νησίδα Ρω διαθέτει δύο παραλίες, τον Άγιο Γεώργιο και τη Στρογγύλη. Σήμερα κατοικείται ουσιαστικά από μικρό απόσπασμα του Ελληνικού Στρατού, το οποίο έχει ως κύριο μέλημα να υψώνει κάθε μέρα και να προστατεύει την Ελληνική σημαία, συνεχίζοντας έτσι την παράδοση της Κυράς της Ρω).

Οι μαθητές θα βρουν στις πληροφορίες αυτό που μας ενδιαφέρει: την ιστορία της Κυράς της Ρω.

Τους ζητούμε να δουν ένα βίντεο (μια συνέντευξή της στον Φρέντυ Γερμανό):

Τι τους εντυπωσίασε στο βίντεο; Με ποια επίθετα θα χαρακτήριζαν τη γυναίκα αυτή;

Τους προτρέπουμε να φτιάξουν ένα σύντομο βιογραφικό κείμενο για τη ζωή και το έργο της:

-Ποιο ήταν το πραγματικό της όνομα;

-Πώς βρέθηκε στη Ρω;

-Γιατί ονομάστηκε «Κυρά της Ρω»;

-Γιατί αποφάσισε να αφιερώσει τη ζωή της στο να υψώνει καθημερινά την ελληνική σημαία;

-Τι συνέβη όταν αρρώστησε βαριά ο σύζυγός της;

-Τι συνέβη όταν το 1974 απουσίασε για λίγο από το νησί; Πώς αντέδρασε;

Πώς να ήταν άραγε η ζωή της στο νησί; Φανταζόμαστε μια δύσκολη χειμωνιάτικη μέρα στη Ρω. Η Δέσποινα ζει εκεί με την τυφλή μητέρα της. Εκείνο το πρωί ο αέρας λυσσομανάει, αλλά πρέπει να σηκωθεί από το κρεβάτι της… Τι να έγραψε εκείνο το βράδυ στο ημερολόγιό της;

Διαβάζουμε κάποιες δηλώσεις και φράσεις που έχει πει κατά καιρούς:

«Τα ξερονήσια του Καστελόριζου και της Ρω τα αγαπώ. Έμεινα μόνη μου το 1943 στο Καστελόριζο με την τυφλή μου μάνα, όταν έφευγαν όλοι οι κάτοικοι του νησιού στη Μέση Ανατολή και στην Κύπρο. Με την ελληνική σημαία υψωμένη και την αγάπη για την Ελλάδα βαθιά ριζωμένη μέσα μου πέρασα όλες τις κακουχίες. Βέβαια η ζωή στη Ρω δεν είναι και τόσο ευχάριστη, αλλά νιώθεις πιο πολύ την Ελλάδα, χαμένος όπως είσαι στο πέλαγος, λίγες εκατοντάδες μέτρα από τις Τούρκικες ακτές. Την ελληνική σημαία θέλω να μου τη βάλουν στον τάφο μου»….

«…Όταν την παρασημοφόρησε το υπουργείο Αμύνης, ο αρχηγός ΓΕΝ ναύαρχος Εγκολφόπουλος έστειλε στο Καστελόριζο το αντιτορπιλικό «Πάνθηρ» με άγημα ναυτών. Ο πλοίαρχος Λαμπίρης δίνει εκ μέρους του αρχηγού το παράσημο και η Δέσποινα διαβάζει συλλαβιστά την αντιφώνηση της που έγραψε σε μια κόλλα χαρτί. Κάποια στιγμή, κατέβασε το χειρόγραφό της και απορημένη για τις τιμές, στρέφεται προς το μέρος μας που σημειώναμε αυτά που διάβαζε και μας λέει αφοπλιστικά με παιδική αφέλεια: « Τώρα παιδάκι μ’ γιατί τα κάνουν όλα τούτα; Δεν έκανα και τίποτα σπουδαίο»

Τις σχολιάζουμε… Τι συμπεράσματα μπορούμε να βγάλουμε για τον άνθρωπο αυτό;

Ως επέκταση, οι μαθητές μπορούν:

-να κάνουν το ζωγραφικό πορτρέτο της Κυράς της Ρω (π.χ. https://www.pinterest.it/pin/718324209294349011/)

-να συγκεντρώσουν πληροφορίες για το ελληνιστικό κάστρο του νησιού (https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=ro) και να το ζωγραφίσουν όπως ήταν όταν κατασκευάστηκε

-να εμπνευστούν από το γραμματόσημο των ΕΛΤΑ γι’ αυτήν

http://www.press-gr.com/2009/05/blog-post_6647.html

και να φτιάξουν ένα δικό τους

-ποιο κείμενο αναγράφεται στον τάφο της;

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%AC_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A1%CF%89#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Lady_of_Ro_tomb_in_Ro_island.jpg

Να το σχολιάσουν

-Να ακούσουν το τραγούδι που έχει γραφεί προς τιμήν της

-Να παρακολουθήσουν την ειδησεογραφική εκπομπή του ALPHA «360 μοίρες» που είναι αφιερωμένη στο Καστελλόριζο και τη Ρω

Με αφορμή ένα τραγούδι (τη «Συννεφιασμένη Κυριακή») οι μαθητές ταξιδεύουν στην κατοχική Ελλάδα και γνωρίζουν στον Σπουδαίο Βασίλη Τσιτσάνη

Ζητούμε από τους μαθητές μας να ακούσουν το τραγούδι:

και να μελετήσουν τους στίχους του:

Συννεφιασμένη Κυριακή,

μοιάζεις με την καρδιά μου

που έχει πάντα συννεφιά,

Χριστέ και Παναγιά μου.

Όταν σε βλέπω βροχερή,

στιγμή δεν ησυχάζω.

μαύρη μου κάνεις τη ζωή,

και βαριαναστενάζω.

Είσαι μια μέρα σαν κι αυτή,

που ‘χασα την χαρά μου.

συννεφιασμένη Κυριακή,

ματώνεις την καρδιά μου.

Αν υποθέσουμε ότι οι στίχοι γράφηκαν μετά από ένα προσωπικό βίωμα του στιχουργού, ζητούμε από τους μαθητές να βάλουν τη φαντασία τους να δουλέψει:

-ποια συναισθήματα αποτυπώνονται στο τραγούδι;

-σε ποιους στίχους;

-τι συνέβη άραγε και είναι τόσο στενοχωρημένος;

Οι μαθητές κάνουν υποθέσεις και γράφουν ένα φανταστικό υποθετικό κείμενο. Για να τους βοηθήσουμε, τους δίνουμε την αρχική φράση: «Εκείνο το Κυριακάτικο πρωινό, ο στιχουργός….» και επίσης ότι το τραγούδι γράφτηκε στη Θεσσαλονίκη την εποχή της Κατοχής!

Συγκεντρώνουμε τα κείμενα των μαθητών. Τους δίνουμε στη συνέχεια τις πραγματικές πληροφορίες.

Το 1979, ο Βασίλης Τσιτσάνης λέει στον Χατζηδουλή: “Κατά την περίοδο της κατοχής στη Θεσσαλονίκη εμπνεύστηκα και τη ‘Συννεφιασμένη Κυριακή’. Και μου έδωσε την αφορμή ένα από τα τραγικά περιστατικά που συνέβαιναν τότε στον τόπο μας, με την πείνα, τη δυστυχία, το φόβο, την καταπίεση, τις συλλήψεις, τις εκτελέσεις. Το κλίμα που μου ενέπνευσε τους στίχους, μού ενέπνευσε και τη μελωδία. Βγήκε μέσα από τη ‘συννεφιά’ της κατοχής και την απελπισία που μας έδερνε όλους.” Στον Γιώργο Λιάνη λέει αντίστοιχα λόγια: “ήταν εκείνα τα καταραμένα Χριστούγεννα της κατοχής… Γύριζα από την ταβέρνα χαράματα και πάνω στο παγωμένο χιόνι ήταν ακόμη ζεστό το παγωμένο αίμα κάποιου σκοτωμένου παλικαριού έξω από το σπίτι μου.”

Τώρα που οι μαθητές γνωρίζουν τι έγινε (σύμφωνα πάντα με τον Τσιτσάνη), τροποποιούν την ιστορία τους. Η αρχική φράση επαναδιατυπώνεται: «Στη Θεσσαλονίκη της Κατοχής, ένα Κυριακάτικο πρωινό, ο στιχουργός…»

Η δραστηριότητα συνεχίζεται με ένα «ταξίδι» στη Θεσσαλονίκη της Κατοχής, τον τόπο που γράφηκε το τραγούδι. Οι μαθητές συμβουλεύονται κείμενα για την Κατοχή στη Θεσσαλονίκης

https://thessaloniki.gr/wp-content/uploads/2018/10/texts.pdf

(συγκεκριμένα προτείνονται:

-Ντίνος Χριστιανόπουλος, Θεσσαλονίκη ου μ’ εθέσπισεν, σελ.3

-Γιώργος Ιωάννου, Η πρωτεύουσα των Προσφύγων, σελ. 4

-Περικλής Σφυρίδης, Ψυχή μπλε και κόκκινη, σελ. 5-6

…ένα βίντεο για την κατάληψη της Θεσσαλονίκης

Ποια προβλήματα αντιμετώπιζαν οι Θεσσαλονικείς;

Οι μαθητές διαβάζουν την ακόλουθη επιστολή και τη σχολιάζουν:

https://drive.google.com/open?id=1sfCdT_Z5ZfI0yjH1Fcaiqe24u4dULBCN

Ποιες πληροφορίες μας δίνει; Ποια είναι τα συναισθήματα του συγγραφέα;

…και το ίδιο κάνουν με την ακόλουθη φωτογραφία:

http://thessaloniki.photos.vagk.gr/el/photos-gr/old-photos-gr/old-photos-people-gr/483-old-photos-people-044-gr.html

(Επέκταση: Εστιάζουμε σε τοπικό επίπεδο. Πώς βίωσαν οι Σερραίοι την περίοδο της Κατοχής; Επισκεπτόμαστε το σχετικό κεφάλαιο του εγχειριδίου τοπικής ιστορίας

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/20os-aionas-a/i-periodos-tis-katoxis

Μελετούμε τα κείμενα και τις πηγές. Ποια προβλήματα έπρεπε να αντιμετωπίσουν οι Σερραίοι;)

Ποιος ήταν ο Βασίλης Τσιτσάνης που έγραψε τη Συννεφιασμένη Κυριακή; Οι μαθητές κάνουν μια έρευνα και ετοιμάζουν μια πολυμεσική παρουσίαση. Ενδεικτικές ιστοσελίδες:

https://www.lifo.gr/articles/music_articles/129549/vasilis-tsitsanis-o-anthropos-poy-eftiaxne-tragoydia-san-zografies

http://www.mouseiotsitsani.gr/%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1/

Οι μαθητές μπορούν ακόμη να:

Α. Επισκεφτούν την ιστοσελίδα του Μουσείου Βασίλη Τσιτσάνη

http://www.mouseiotsitsani.gr/

(εκεί ενδεικτικά, από το μενού «Ντοκουμέντα», επιλέγουν «Χειρόγραφα και παρτιτούρες» και βρίσκουν τους στίχους της «Συννεφιασμένης Κυριακής» δια χειρός Τσιτσάνη)

Β. Γνωρίζουν ότι υπήρξε πολύχρονη διαμάχη για την πατρότητα των στίχων του τραγουδιού; Οι μαθητές μπορούν να κάνουν σχετική έρευνα

«Τα καταραμένα Χριστούγεννα του 1943». Πώς εμπνεύστηκε ο Βασίλης Τσιτσάνης τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» και ποια είναι η αλήθεια πίσω από το θρυλικό τραγούδι

Γ. Ακούσουν διάφορες εκτελέσεις του τραγουδιού. Ποια τους αρέσει περισσότερο; Γιατί;

https://www.youtube.com/watch?v=yuTWdVn0kn8 (Τσιτσάνης)

https://www.youtube.com/watch?v=ZG8AiQQrrTc (Καζαντζίδης)

https://www.youtube.com/watch?v=YscxhqYIxI0 (Μπέλλου)

https://www.youtube.com/watch?v=2ETn6s7uXOw (Ζουγανέλη)

https://www.youtube.com/watch?v=xB2_ML378hc (Μητροπάνος)

https://www.youtube.com/watch?v=N5ZzBCDKqcU (Γλυκερία)

https://www.youtube.com/watch?v=PQc3vdjhC1U (Vassilikos)

Δ. Να δουν το αφιέρωμα στο τραγούδι από την εκπομπή της ΕΡΤ «Τραγούδια που έγραψαν ιστορία»

Ζητούμε από τους μαθητές μας να παρακολουθήσουν ένα δελτίο ειδήσεων

…και στη συνέχεια να δώσουν την ταυτότητα του δελτίου:

-τηλεοπτικός σταθμός

-ημερομηνία

-γεγονός που προβάλλεται

-τρόποι ενημέρωσης

Στη συνέχεια, τους ζητούμε να δουν ένα ακόμη απόσπασμα δελτίου, αυτή τη φορά σύγχρονο:

Τι διαφορές εντοπίζουν; Πώς παρουσιάζονται σήμερα οι ειδήσεις από την τηλεόραση;

Οι μαθητές επιλέγουν ένα γεγονός από τη σχολική τους ζωή. Μπορεί να είναι μια εκδρομή, μια εκπαιδευτική επίσκεψη, μια θεατρική παράσταση, μια εκδήλωση, ένας καυγάς στην αυλή ή οποιοδήποτε άλλο γεγονός μπορούν να ανακαλέσουν από τη μνήμη τους. Καλούνται να περιγράψουν το γεγονός χρησιμοποιώντας όμως τη φρασεολογία ενός δελτίου ειδήσεων:

«Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας,

Είναι Δευτέρα 25 Μαΐου και παρακολουθείτε το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του … Δημ. Σχολείου Σερρών…… Ακολουθούν οι ειδήσεις σε τίτλους»

Προτείνουμε στους μαθητές να παρακολουθήσουν με τους γονείς τους δύο δελτία ειδήσεων που προβάλλονται την ίδια ημέρα αλλά σε διαφορετικές ώρες. Σε ένα φύλλο χαρτί συγκεντρώνουν πληροφορίες για:

-τους τίτλους των ειδήσεων (απλή καταγραφή των τίτλων με τη σειρά που προβάλλονται)

-τον αριθμό των ειδήσεων

-τη χρονική διάρκεια κάθε είδησης

-το είδος των θεμάτων (πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, κοσμικό, αστυνομικό, παιδεία κλπ)

-το αν τα θέματα ήταν ελληνικού ή διεθνούς ενδιαφέροντος

-τα εφέ που χρησιμοποιήθηκαν (μουσική, πλάνα αρχείου, κινηματογραφικά πλάνα, τρισδιάστατα εφέ και προσομοιώσεις με τη βοήθεια υπολογιστή, επαναλήψεις μιας σκηνής κλπ)

-ποια «εργαλεία» χρησιμοποιήθηκαν κατά την τηλεοπτική ενημέρωση (τηλεοπτικά παράθυρα, ζωντανές συνδέσεις, συνεντεύξεις από «τυχαίους» περαστικούς, δημοσιογραφική έρευνα κλπ)

-υπήρξαν ειδήσεις –συνήθως προς το τέλος του δελτίου-  που ήταν «τοποθέτηση προϊόντων» (δηλαδή έμμεση διαφήμιση ενός προϊόντος ή μιας εταιρείας)

Και στη συνέχεια να συγκρίνουν τα δύο δελτία και να καταγράψουν ομοιότητες και διαφορές ως προς:

-τον αριθμό των θεμάτων

-τον χρόνο που αφιέρωσαν στα θέματα

-τη σειρά των θεμάτων

-τα εφέ που χρησιμοποιήθηκαν

Ποια τηλεοπτική ενημέρωση προτιμούν; Αυτή που αποτυπώνεται στο βίντεο του 1986 ή τη σημερινή; Γιατί; Τι μπορούμε να κάνουμε για να έχουμε καλύτερη ενημέρωση; Ζητούμε από τους μαθητές μας να σκεφτούν και να διατυπώσουν 2,3 προτάσεις (για παράδειγμα να μην ενημερωνόμαστε από έναν μόνο τηλεοπτικό σταθμό, να χρησιμοποιούμε πολλαπλές πηγές ενημέρωσης /π.χ. ραδιόφωνο, διαδίκτυο, εφημερίδες κλπ, να αναστοχαζόμαστε ως προς τις ειδήσεις και τον τρόπο που παρουσιάζονται, να αναζητούμε πληροφορίες για τους ιδιοκτήτες των ΜΜΕ, να γνωρίζουμε τα δικαιώματα που έχουμε ως θεατές αλλά και τους θεσμούς που ασχολούνται με την προστασία αυτών των δικαιωμάτων, π.χ. το ΕΣΡ κλπ)

Η δραστηριότητα αυτή σχεδιάστηκε με αφορμή την έκθεση φωτογραφίας του εκπαιδευτικού Ευθύμη Τσιλικίδη με θέμα: «Βυρώνεια: Γοητεία και εγκατάλειψη» (σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Βυρώνειας)

Δίνουμε στους μαθητές μας μια φωτογραφία:

https://drive.google.com/open?id=1qc7ZyE8shBOhNd1d4MGjtRC3KkOdz89Q

…και τους ζητούμε να την επεξεργαστούν:

-μπορούν να φανταστούν σε ποια περιοχή βρίσκεται; (σε χωριό ή σε πόλη)

-τι απεικονίζεται (να περιγράψουν αναλυτικά όσα βλέπουν χρησιμοποιώντας όσα περισσότερα επίθετα μπορούν)

-σε τι κατάσταση βρίσκεται το συγκεκριμένο οίκημα;

-τι συναισθήματα τους προκαλεί η φωτογραφία;

-έχουν στη δική τους περιοχή κτίρια που είναι στην ίδια κατάσταση εγκατάλειψης;

-τι πληροφορίες δίνει το κείμενο που είναι γραμμένο στον τοίχο;

Ταξιδεύουμε με τη φαντασία μας δεκαετίες πριν. Πώς να ήταν άραγε το σπίτι αυτό; Τι θα αλλάζαμε στη φωτογραφία; Φανταζόμαστε ότι στο σπίτι ζούσε μια οικογένεια. Σκεφτόμαστε μια φανταστική ιστορία που διαδραματίζεται στα σκαλοπάτια της φωτογραφίας με πρωταγωνιστή το παιδί της οικογένειας και τη διηγούμαστε.

Ενημερώνουμε τους μαθητές μας ότι η φωτογραφία αυτή ήταν μέρος μια συλλογής φωτογραφιών με τίτλο «Βυρώνεια: γοητεία και εγκατάλειψη». Οι μαθητές αναλύουν τον τίτλο και εστιάζουν στις λέξεις. Βλέπουν το σύνολο της συλλογής

https://drive.google.com/open?id=13KTS8WGgF7sJfDN3H7sE7YUgqqB4PymF

και σχολιάζουν αν ο τίτλος είναι κατάλληλος. Θα πρότειναν έναν διαφορετικό τίτλο;

Οι μαθητές γνωρίζουν τη Βυρώνεια

–          Τη βρίσκουν στον Χάρτη

–          Μαθαίνουν την ιστορία της (χρησιμοποιούνε από το εγχειρίδιο διδασκαλίας της τοπικής ιστορίας τις σελίδες: 58 (διοικητική διαίρεση επί Τουρκοκρατίας), 96 (Βαλκανικοί πόλεμοι), 130 (η δημιουργία της λίμνης Κερκίνης), 146 (η μάχη των Οχυρών)

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/tourkokratia/dioikitiki-thriskeftiki-organosi (Διοικητική διαίρεση επί Τουρκοκρατίας)

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/pdf17a (Βαλκανικοί πόλεμοι)

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/pdf22 (Λίμνη Κερκίνη)

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/pdf25 (Η μάχη των Οχυρών)

–          Συγκεντρώνουν πληροφορίες για τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής και την οικονομία της

Σχεδιάζουν με τη βοήθεια του Google Earth τη διαδρομή από το σχολείο τους στη Βυρώνεια

Μελετούνε τον πίνακα με την απογραφή του πληθυσμού.

https://drive.google.com/open?id=1zcfGjS3c693wVCWTM-lJaxECb6MKJ6Ah

Τι πληροφορίες μας δίνει; Ποιες περιόδους παρατηρείται αύξηση ή μείωση του πληθυσμού; Πού μπορούμε να αποδώσουμε αυτές τις αυξομοιώσεις; (σελ. 116, εγχειρίδιο τοπικής ιστορίας)

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/pdf20

Συζητούμε για την τέχνη της φωτογραφίας. Γιατί κάποιοι λένε ότι κάθε φωτογραφία είναι ένα «κείμενο» με δική της γραμματική και δικό της συντακτικό; Πώς μπορούμε να αναλύσουμε μια φωτογραφία και να βρούμε τις πληροφορίες που κρύβονται πίσω από αυτήν; Χρησιμοποιούμε μια τυχαία φωτογραφία και κάνουμε την ακόλουθη ανάλυση:

https://drive.google.com/open?id=18mXP6TOtLwoQxGfWny-QK9qC9bDMa_tt

(Φωτογραφία από το αρχείο Β.Τζανακάρη όπου διακρίνονται  ο  πρωθυπουργός  Ελ.Bενιζέλος ,ο βασιλιάς Κωνσταντίνος και άλλοι στρατιωτικοί  στο Χατζή Μπεηλίκ (Βυρώνεια) 14 Ιουλίου 1913)

-καταγράφουμε ό,τι  βλέπουμε στη φωτογραφία (πρόσωπα και αντικείμενα)

-μιλούμε για χρώματα και σκιές (αν υπάρχουν)

-μελετούμε εκφράσεις προσώπου και στάση σώματος (τι πληροφορίες μας δίνουνς)

-αναλύουμε τον συναισθηματικό κόσμο

-πού μπορεί να τραβήχτηκε η φωτογραφία;

-ποιος την τράβηξε;

-ήταν αυθόρμητη ή στημένη η λήψη;

-ποια ήταν η οπτική γωνία της λήψης

-τι μπορεί να έκαναν οι πρωταγωνιστές πριν και μετά τη λήψη;

-ποιο ήταν το κίνητρο αυτού που τράβηξε τη φωτογραφία

-ποιο κεντρικό μήνυμα μας δίνει η φωτογραφία

-αλλάζουμε τη φωτογραφία βάζοντας  και άλλα πρόσωπα ή φανταζόμαστε τον περιβάλλοντα χώρο

Έχει επισκεφτεί κανείς από την τάξη τη Βυρώνεια και την ευρύτερη περιοχή; (Μπέλες, Κερκίνη, Πετρίτσι, Πορόια κλπ). Ποιες εντυπώσεις και συναισθήματα έχει να μοιραστεί με την τάξη;

Γράφουμε μια επιστολή προς τον κ. Ευθύμη Τσιλικίδη με τις εντυπώσεις μας ή και κάποια ερωτήματα που θέλουμε να του θέσουμε (mail@2dim-sidir.ser.sch.gr).  

Βλέπουμε ξανά τις φωτογραφίες της έκθεσης και ψηφίζουμε αυτή που μας άρεσε περισσότερο. Εξηγούμε γιατί.

Μελετούμε το κεφάλαιο 18 του εγχειριδίου για τη διδασκαλία της τοπικής ιστορίας (Τα νεοκλασικά) και συζητούμε για τα υπέροχα κτίρια που έχουν εξαφανιστεί ή είναι εγκαταλειμμένα όπως και αυτά της έκθεσης.

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/20os-aionas-v/ta-neoklasika-ton-serron

Χρήσιμες ιστοσελίδες

1.       http://www.airphotos.gr/vironia.htm (αεροφωτογραφίες της Βυρώνειας)

2.       https://www.xo.gr/maps/Nomos-Serron/ (χάρτης νομού Σερρών)

3.       https://www.youtube.com/watch?v=52-r3W9qko0 (βίντεο για τη συνάντηση το 1913 στον σιδηροδρομικό σταθμό Βυρώνειας του Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου).

(Για τους εκπαιδευτικούς: Οδοιπορικό στο χρόνο…

            Η πρώτη ονομασία του χωριού ήταν «Χατζημπεηλίκ», γιατί η τοποθεσία ανήκε σε Τούρκο Μπέη των Σερρών. Για τη μετέπειτα ονομασία του υπάρχουν δύο εκδοχές. Σύμφωνα με την πρώτη, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών και την εγκατάσταση σε αυτό Ελλήνων προσφύγων από τον Πόντο κυρίως, οι τότε προεστοί του χωριού αποφάσισαν την αλλαγή του ονόματος και στη μνήμη του φιλέλληνα Λόρδου Βύρωνα έδωσαν την ονομασία αρχικά «Βύρων» εξ ου και «Βυρώνεια». Κατά την δεύτερη εκδοχή, η οποία μας εντυπωσίασε –καθώς μελετούσαμε κάποια ελάχιστα γραπτά κείμενα της κοινότητας αλλά και από μερικές μαρτυρίες- υπήρχε ένας μορφωτικός σύλλογος με την ονομασία «Βύρων» ο οποίος διοργάνωνε αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις γνωστές στους γεροντότερους σαν «Βυρώνεια».             Το χωριό είναι σχετικά καινούριο. Το έκτισαν Πόντιοι πρόσφυγες ,μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Ήρθαν το 1923 σ’ αυτό το μέρος της Μακεδονικής γης, όπου βρήκαν λίγες οικογένειες Βλάχων και ίδρυσαν την καινούρια τους πατρίδα μεταφέροντας την καινούρια τους πατρίδα μεταφέροντας τα ήθη και έθιμα και τις παραδόσεις τους.  Οι Πόντιοι του χωριού μας κατάγονται από δύο κυρίως μέρη του Πόντου το Ακδάγ –μετέν (αγδαλούδες) και το Κιουμούς-μετέν (μετεντσίδες) απ’ όπου κατάγονται οι περισσότεροι. Την ίδια περίοδο κατοικήθηκε η περιοχή Αετοβουνίου από Πόντιους πρόσφυγες και πάλι.

            Τον Οκτώβρη του 1941 με την εισβολή των Γερμανών, οι κάτοικοι του χωριού μεταφέρθηκαν στο Ζευγολατιό. Επέστρεψαν τον Μάιο του 1942, Την χρονική αυτή περίοδο άρχισε η αντίσταση στον Βούλγαρο κατακτητή που διήρκεσε μέχρι το 1944.  Το 1947 λόγω του εμφύλιου σπαραγμού οι κάτοικοι της Άνω Βυρώνειας σκόρπισαν στα γύρω χωριά, στο Γόνιμο και στο Μεγαλοχώρι, ενώ οι κάτοικοι του Αετοβουνίου μετακινήθηκαν στο Πετρίτσι. Το 1950 με το τέλος του εμφυλίου και την επιστροφή των κατοίκων σε μια συγκέντρωση –συλλαλητήριο- στον σιδηροδρομικό σταθμό, παρουσία του τότε υπουργού δημοσίων έργων κ. Χούτα, αποφασίστηκε η εγκατάσταση των κατοίκων της Άνω Βυρώνειας, του Αετοβουνίου και ορισμένων οικογενειών της Άνω Ράμνας στη σημερινή τοποθεσία. Αυτό επιτεύχθηκε με ανταλλαγές αγροτεμαχίων μεταξύ των κατοίκων. Συγχρόνως σχεδιάστηκε το ρυμοτομικό σχέδιο που κατέθεσε ο αρχιτέκτονας Ηλιάδης. Πρέπει να πούμε ότι το ρυμοτομικό σχέδιο που εφαρμόστηκε, και αργότερα επεκτάθηκε και πρέπει να κατοχυρωθεί, είναι πρωτοποριακό. Ένα άλλο ιστορικό στοιχείο για το χωριό είναι η ίδρυση του σιδηροδρομικού σταθμού που πραγματοποιήθηκε το 1897 όταν την κατασκευή της γραμμής είχε αναλάβει γαλλική εταιρεία. Βέβαια αρχικά ήταν μια απλή στάση που εξελίχθηκε αργότερα σε σταθμό επειδή εξυπηρετούσε τις συγκοινωνιακές και τις εμπορικές ανάγκες του πληθυσμού της περιοχής. Στο σταθμό αυτό και κατά τη διάρκεια του Βαλκανικού Πολέμου έγινε σύσκεψη του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου με τον βασιλιά Κων/νο πριν  από τη συνθήκη του Βουκουρεστίου στις 28-7-1913. Υπάρχει αναμνηστική πλάκα για το γεγονός αυτό τοποθετημένη στον κορμό πλατάνου.

Τσακιρίδης Παύλος, (1997). Με τη σμίλη του χρόνου, εκδόσεις Πολιτιστικού Συλλόγου Βυρώνειας, σ. 10. 

Δίνουμε στους μαθητές μας τη λέξη «Λιλιπούπολη». Τους ρωτάμε τι φαντάζονται ότι σημαίνει (προφανώς από το β΄συνθετικό θα μας πουνε ότι πρόκειται για μια πόλη. Πιθανόν κάποιοι να θυμηθούν τα Ταξίδια του Γκιούλιβερ και τους Λιλιπούτειους…. Αν οι μαθητές δεν το βρουν, τους ζητούμε να ψάξουν τα Ταξίδια του Γκιούλιβερ)

Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι είναι μια πόλη με μικρούς (σε μέγεθος) ανθρώπους

Μετά τους προτείνουμε να ακούσουν ένα τραγούδι:

https://www.youtube.com/watch?v=W8QegBVmWEo («Ο χορός των μπιζελιών»)

·         Ποιοι χοροί αναφέρονται σε αυτό; (τσιφτετέλι, συρτάκι, πεντοζάλη, τανγκό)

·         Τι ξέρουμε γι’ αυτούς τους χορούς;

·         Ποια ιστορία αφηγείται το τραγούδι;

·         Μπορούμε να εικονογραφήσουμε (ζωγραφιά) μία σκηνή της;

·         Ποια είναι τα παράλογα/παραμυθικά στοιχεία της ιστορίας;

Ενημερώνουμε τους μαθητές μας για το ραδιοφωνικό πρόγραμμα της Λιλιπούπολης, μέρος του οποίου ήταν και το τραγούδι που άκουσαν. Τους παροτρύνουμε να βρουν πληροφορίες στο διαδίκτυο και να δημιουργήσουν μια πολυμεσική παρουσίαση για τη Λιλιπούπολη (πότε δημιουργήθηκε, ποιοι συμμετείχαν, πόσα χρόνια διήρκησε το πρόγραμμα, περιεχόμενο κλπ)

(για τους εκπαιδευτικούς: Το 1975 ο Μάνος Χατζιδάκις ανέλαβε τη διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Ανάμεσα στα σχέδιά του ήταν η δημιουργία μιας παιδικής εκπομπής, τη δημιουργία της οποίας ανέθεσε στη προσωπική του φίλη Ρεγγίνα Καπετανάκη. Η τελευταία, με τη βοήθεια της παιδοψυχολόγου Ελένης Βλάχου, κατασκεύασαν ένα αρχικό πλάνο του κόσμου της «Λιλιπούπολης», τον οποίο οργάνωσαν και παρουσίασαν στον Χατζιδάκι. Ο Χατζιδάκις ενθουσιάστηκε με την ιδέα και έδωσε την άδεια και την προστασία του στη νέα σειρά, που ξεκίνησε να εκπέμπεται το 1976. Η εκπομπή, η οποία ήταν καθημερινή, ήταν μουσικά επενδυμένη με τραγούδια ευρηματικότατων στίχων. Η Μαριανίνα Κριεζή ήταν η στιχουργός των τραγουδιών και μια σειρά νέων καλλιτεχνών Δημήτρης Μαραγκόπουλος, Λένα Πλάτωνος, Νίκος Κυπουργός και Νίκος Χριστοδούλου συνέθεταν τις μουσικές, τα οποία τραγουδούσαν οι Σπύρος Σακκάς, Σαβίνα Γιαννάτου, Αντώνης Κοντογεωργίου και Νένα Βενετσάνου.«H Λιλιπούπολη ξεκίνησε σαν μια εκπομπή για να μαθαίνουν τα πολύ μικρά παιδιά τι είναι το κόκκινο χρώμα, τι το πράσινο, τι είναι το κοντά, τι το μακριά, το μικρό, το μεγάλο…», αναφέρει η Μαριανίνα Κριεζή. Αρχικά η σειρά μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν αποτυχία, καθώς το σοβαρό κοινό του Τρίτου Προγράμματος έκρινε αυστηρά την προσπάθεια αυτή και η ακροαματικότητα ήταν χαμηλή. Η ίδια η δημιουργός της θεωρούσε πως έπρεπε να σταματήσει. Η ιδέα αυτή έβρισκε αντίθετό τον ίδιο τον Χατζιδάκι, ο οποίος θεωρούσε την σειρά αξιόλογη. Εκείνη την περίοδο εισχώρησε στην συγγραφική ομάδα της σειράς η Άννα Παναγιωτοπούλου, η οποία προσέφερε έναν πιο θεατρικό λόγο στα κείμενα. Την περίοδο εκείνη η εκπομπή αρχίζει να ανεβαίνει σε ακροαματικότητα, ενώ το ακροατήριό της άρχισε να διευρύνεται σε διάφορες ηλικιακές κατηγορίες. Ταυτόχρονα ο χαρακτήρας της γινόταν περισσότερο πολιτικός. Η Μαριανίνα Κριεζή αναφέρει χαρακτηριστικά πως «…άρχισαν οι ήρωες να αποκτούν χαρακτήρα. Άρχισε να αλλάζει η θεματολογία. Η “Λιλιπούπολη” πήρε πολιτική διάσταση, συνέβαιναν γεγονότα, γίνονταν εκλογές όπως τις κάνουν οι μεγάλοι». Μικρά και μεγάλα παιδιά λάτρεψαν τον κόσμο της Λιλιπούπολης και τα καμώματα των κατοίκων της. Η Λιλιπούπολη ήταν μια “παιδική” (όχι όμως παιδιάστικη) εκπομπή, καμωμένη “για παιδιά και έξυπνους μεγάλους”, η οποία λατρεύτηκε, αλλά και πολεμήθηκε, ίσως επειδή ασκούσε κριτική χωρίς διακρίσεις σε πρόσωπα και θεσμούς. Οι παραλληλισμοί των τόπων δεν είναι τυχαίοι: Ο Νίκος Δήμου σημείωνε στο περιοδικό “Επίκαιρα” το 1979 ότι «το βουνό Λιλιμπάγια θα μπορούσε να είναι ο Όλυμπος, ενώ το Πόρτο Λίλι θα μπορούσε να είναι ο Πειραιάς. … (Τα πρόσωπα έχουν, επίσης, εμφανείς συμβολισμούς: ο Δήμαρχος Χαρχούδας είναι ο πονηρός πολιτικάντης που εξαπατά τους πολίτες του με δήθεν υπηρεσίες που “εξυπηρετούν” τον πολίτη (ενώ στην πραγματικότητα τον απομυζούν), φτιάχνει και ξαναφτιάχνει τη “λεωφόρο Γαλάζιας Πεταλούδας” (εμφανής παραλληλισμός της κατασκευής της Λεωφόρου Συγγρού εκείνη την εποχή)».

Προσπαθούμε να εισάγουμε τους μαθητές μας στον κόσμο της Λιλιπούπολης:

Η Λιλιπούπολη είναι μια φανταστική πόλη όπου επικρατεί η Χαρχουδική Δημοκρατία. Οι κάτοικοί της άλλοτε ζουν αγαπημένοι, άλλοτε συγκρούονται, ονειροπολούν ερωτεύονται, συνωμοτούν, εξαπατούν… Πρόγονοι των Λιλιπουλιτών είναι οι αρχαίοι Λιλιπούα. Χαρακτηριστικά είναι τα μέρη που μπορεί κανείς να επισκεφτεί στη Λιλιπούπολη: το Πόρτο Λίλι, το Λιλιδάσος, το Λιλιβάδι, τη Λιλιλίμνη, το Φεγγαρονήσι, την πλατεία Βροντοσαυρίνας-Γλυκερίνας, το Μουσείο, το βουνό της Λίλιτσας, το Καναρίνειο Ωδείο, το ζαχαροπλαστείο «Η ιπτάμενη χαλβαδόπιτα», την ψαροταβέρνα «Το τρελό μπαρμπούνι», τη Λεωφόρο της Γαλάζιας πεταλούδας και το κέντρο «Πρωινό φίδι», όπου τραγουδάει η Όφη-Σφη… Ο ακροατής παρακολουθεί την καθημερινή ζωή της Λιλιπούπολης μέσω του ραδιοφωνικού σταθμού της (υπό τη μορφή ρεπορτάζ), απ’ όπου γίνονται οι μεταδόσεις όσων συμβαίνουν στην πόλη. Δηλαδή ο ακροατής παρακολουθεί παράλληλα δύο ραδιοφωνικές εκπομπές: τη ραδιοφωνική εκπομπή «Εδώ Λιλιπούπολη» του Τρίτου Προγράμματος και τη ραδιοφωνική εκπομπή που μεταδίδεται «απευθείας» από τον σταθμό της φανταστικής χώρας. Γι’ αυτό και οι εκπομπές ξεκινούν με τη φράση «Σας συνδέουμε τώρα με το ραδιοφωνικό σταθμό της Λιλιπούπολης» και ακολουθεί η φράση «εδώ Λιλιπούπολη»

Το ταξίδι στη Λιλιπούπολη ξεκινάει…

Με τη ραδιοφωνική εκπομπή «Ο παπαγάλος δε θέλει να κάνει μπάνιο»

·         Ποιο είναι το πρόβλημα που έχει αναστατώσει την κοινωνία της Λιλιπούπολης;

·         Ποιος δημοσιογράφος αναλαμβάνει να κάνει τη δημοσιογραφική έρευνα;

·         Από ποιον ζητάει βοήθεια η Πιπινέζα για να πείσει τον παπαγάλο;

·         Ποια είναι η γνώμη του παπαγάλου για τον δήμαρχο Χαρχούδα;

·         Ποιο τραγούδι ακούγεται στην αρχή της εκπομπής; («Κύλα γιαουρτοπόταμε»). Τι περιγράφουν οι στίχοι του τραγουδιού; (http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=13032)

·         Κατά τη διάρκεια της εκπομπής ακούγεται ένα ακόμη τραγούδι στο οποίο οι παπαγάλοι εκφράζουν το όνειρό τους. Ποιο επαναστατικό τραγούδι σας θυμίζουν οι στίχοι; (για τους εκπαιδευτικούς: τον Θούριο του Ρήγα)

·         Τι συμβαίνει όταν έρχεται ο δήμαρχος Χαρχούδας; Πώς μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε από το περιεχόμενο του λόγου που βγάζει;

·         Ποιος μπαίνει στο σπίτι της Πιπινέζας όταν αποχωρεί ο δήμαρχος Χαρχούδας;

·         Τι χαρακτήρα έχει ο Δυστροπόπιγγας (ο ιδιοκτήτης της ψαροταβέρνας);

·         Πώς τελειώνει τελικά η ιστορία;

·         Ποιος είναι ο μόνος που δεν είναι ευχαριστημένος;

Ο Δυστροπόπιγγας είναι αντίπαλος του Δημάρχου Χαρχούδα και θέλει να εκλεγεί νέος δήμαρχος στη Λιλιπούπολη. Ιδού ο λόγος που απευθύνει στον λαό της Λιλιπούπολης:

(και οι στίχοι: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=17609)

Ποια είναι τα επιχειρήματα που χρησιμοποιεί;

Τι θέλει στην πραγματικότητα;

Στη Γλώσσα της Γ΄ Δημοτικού υπάρχει το ποίημα «Ηλιακό λεωφορείο» από τη Λιλιπούπολη. Διαβάστε το: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=17597

Και ακούστε το: https://www.youtube.com/watch?v=r00Q-5LX_Ms

Ποια σύγχρονη διάσταση/πρόβλημα υπονοεί το ποίημα;

Ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν αυτός που προκάλεσε τη δημιουργία της παιδικής ζώνης στο Τρίτο πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας που διεύθυνε και στήριξη το «Εδώ Λιλιπούπολη» έως το τέλος. Τι γνωρίζουν οι μαθητές για τον Μάνο Χατζιδάκι;

Αν κάποιοι δεν τον γνωρίζουν, σίγουρα έχουν ακούσει τα τραγούδια του στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο:

https://www.youtube.com/watch?v=iy3OmajR4Lc (Το κλωτσοσκούφι)

https://www.youtube.com/watch?v=cmsIiqn8GlI (Έχω ένα μυστικό)

https://www.youtube.com/watch?v=Lwmu8NK0STY&list=PL3868DA6CF4414747&index=9 (Αχ βρε παλιομισοφόρια)

https://www.youtube.com/watch?v=YCFXGanTx4A&list=PL3868DA6CF4414747&index=13 (Τα παιδιά του Πειραιά)

https://www.youtube.com/watch?v=CUBtfHYG7i8&list=PL3868DA6CF4414747&index=29 (Μην τον ρωτάς τον ουρανό)

https://www.youtube.com/watch?v=W7gwioapTKI&list=PL3868DA6CF4414747&index=49 (Ο αμαξάς)

https://www.youtube.com/watch?v=Qfw0ridZdYI (Θάλασσα πλατιά)

Μπορούν να αναζητήσουν πληροφορίες και να δημιουργήσουν μια πολυμεσική παρουσίαση. Ενδεικτικά:

Βιογραφία

Ζούμε σε μια εποχή που οι εικόνες και οι συσκευές που διαμεσολαβούν για να έχουμε πρόσβαση σε αυτές κυριαρχούν στη ζωή μας. Το στοιχείο αυτό έγινε ακόμη πιο έντονο την περίοδο της πανδημίας και των περιορισμών.

Ζητούμε από τους μαθητές μας να φανταστούν μια συνηθισμένη τους ημέρα. Πόσες φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας είχαν στα χέρια τους (ή ήταν μπροστά από) μια ηλεκτρονική συσκευή (π.χ. κινητό τηλέφωνο, τάμπλετ, λάπτοπ κλπ). Πώς θα τους φαινόταν τώρα αν φωτογράφιζαν αυτές τις στιγμές και με έναν μαγικό τρόπο αφαιρούσαν στη συνέχεια τις οθόνες από τα πλάνα;

Αυτό το σκεπτικό ήταν στο επίκεντρο του πρότζεκτ «Removed» του Αμερικανού φωτογράφου Eric Pickersgil. Ζητούμε από τους μαθητές μας να δουν τις φωτογραφίες του Αμερικανού δημιουργού:

https://qz.com/523746/a-photographer-edits-out-our-smartphones-to-show-our-strange-and-lonely-new-world/?utm_source=facebook&utm_medium=partner-share&utm_campaign=partner-telegraph&fbclid=IwAR2E7tlS2hHNJ8rOmxdsb6z1NZYgvi-juikKlFge6tINled_ucKpyWomUt8

-Ποια φωτογραφία τους εντυπωσίασε; Γιατί;

-Ποια φωτογραφία τους φάνηκε πιο τραγική; Γιατί;

-Ποια συναισθήματα αποτυπώνονται στις φωτογραφίες;

Οι μαθητές διαλέγουν μία από τις φωτογραφίες και αναστοχάζονται:

·         Ποιος είναι ο τόπος της λήψης;

·         Ποια είναι η ώρα της ημέρας που συμβαίνουν όσα αποτυπώνονται από τον φακό;

·         Ποια πρόσωπα πρωταγωνιστούν;

·         Τι αισθάνονται τα πρόσωπα; Τι μπορούμε να πούμε για τις εκφράσεις του προσώπου τους και τη στάση του σώματός τους;

·         Ποια είναι η συνθήκη που περιγράφεται; (γιατί τα συγκεκριμένα πρόσωπα βρίσκονται μαζί)

·         Ποια είναι η σχέση μεταξύ των προσώπων της φωτογραφίας; Από πού φαίνεται αυτό;

·         Τι θα μπορούσαν να κάνουν τα πρόσωπα αν δεν είχαν στα χέρια τους κινητά και οθόνες;

Ως επέκταση, οι μαθητές θα μπορούσαν να φτιάξουν το δικό τους φωτογραφικό άλμπουμ. Συζητούνε με τα μέλη της οικογένειάς τους και σκέφτονται καθημερινές περιστάσεις. Στήνονται απέναντι στον φακό και φωτογραφίζονται; Πώς φαινόμαστε στον φωτογραφικό φακό όταν μας απορροφούν οι οθόνες; 

Επισυνάπτεται ένα αρχείο με υποστηρικτικό υλικό για το άνοιγμα των σχολείων την 1η Ιούνη . Το αρχείο περιλαμβάνει:

α. Υποστηρικτικό υλικό για την πανδημία (με σκοπό την ενημέρωση των μαθητών, την ευαισθητοποίηση κλπ)

β. 14 στοχευμένες δραστηριότητες (από αυτές που ο Υπεύθυνος Σχολικών Δραστηριοτήτων προωθεί στα σχολεία αυτούς τους μήνες) που αφορούν σε θέματα επικαιρότητας ή στοχεύουν στη δημιουργική έκφραση των μαθητών ως προς αυτά που έζησαν το χρονικό διάστημα που τα σχολεία ήταν κλειστά

(Η δραστηριότητα είναι αφιερωμένη στην 29^η Μαΐου, ημέρα μνήμης για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης)

Ξεκινούμε ζητώντας από τους μαθητές μας να μελετήσουν τον ακόλουθο πίνακα του Θεόφιλου:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%8C%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%82_-_%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CF%87%CE%B1%CE%AE%CE%BB#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Theofilos_Palaiologos.jpg

-Ο πίνακας απεικονίζει μια μάχη; Μπορούν οι μαθητές να φανταστούν ποιοι πολεμούν, πότε και γιατί; (οι μαθητές μας μπορεί να εντοπίσουν ότι πρόκειται για σύγκρουση Ελλήνων-Τούρκων)

Δίνουμε στους μαθητές τον τίτλο του πίνακα: «Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος ο αυτοκράτωρ των Ελληνορωμαίων εξέρχεται άτρομος εις την μάχην το 1453 Μαΐου 29»

-Πώς απεικονίζεται ο Παλαιολόγος σε σχέση με τα υπόλοιπα πρόσωπα του πίνακα; Γιατί;

-Πώς ξεχωρίζουν οι Βυζαντινοί πολεμιστές από τους Οθωμανούς;

-Παρατηρώντας το πρόσωπο του Παλαιολόγου και των Τούρκων τι παρατηρείτε;

-Σε ποιο σημείο του πίνακα υπογράφει ο Θεόφιλος το έργο του;

-Πώς αποτυπώνεται η συμμετοχή του Κλήρου;

Οι μαθητές επισκέπτονται την ακόλουθη ιστοσελίδα

http://users.sch.gr//tgiakoum/1453-chronicon.html

όπου περιγράφεται το αναλυτικό χρονικό της Άλωσης. Επιλέξουν τις σημαντικότερες ημερομηνίες και φτιάχνουν μια χρονογραμμή ή μια πολυμεσική παρουσίαση.

Οι μαθητές αξιοποιούν τα σχολικά εγχειρίδια για να βρουν τα σχετικά με την άλωση κεφάλαια:

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-E105/157/1111,4052/ (Ιστορία Στ  δημοτικού, κεφάλαια 35, 36

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B107/371/2482,9517/ (Ιστορία Β΄Γυμνασίου)

και να γράψουν ένα σύντομο κείμενο για τις αιτίες και τις συνέπειες της Άλωσης.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, ο Μωάμεθ έκανε μια πρόταση στον βυζαντινό αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Παλαιολόγο για την παράδοση της πόλης:

ΜΩΑΜΕΘ: Αν θέλεις, μπορείς να παραδώσεις την Πόλη και να πας όπου επιθυμείς με τους άρχοντες και τα υπάρχοντά σας. Και κανείς από τους υπηκόους σου δε θα πάθει κακό από εμάς. Αν όμως αντισταθείτε και τη ζωή και τα υπάρχοντά σας θα χάσετε και οι κάτοικοι θα αιχμαλωτιστούν και θα διασπαρθούν σε όλη τη γη.

ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ: Πιο πάνω από τη ζωή είναι η τιμή του ανθρώπου. Κι εμείς όλοι, κρατώντας το σταυρό και τ’ άρματα στα χέρια, ομόγνωμα και λεύτερα απαντούμε: Δεν παραδίνουμε την Πόλη. Τη ζωή μας πήραμε απόφαση να δώσουμε, απροσκύνητα για λευτεριά στο χώμα ετούτο πολεμώντας. Καλός για το χατίρι της κι ο χάρος.

Δούκας (ιστορικός της Άλωσης), (ελεύθερη απόδοση, Ν. Καζαντζάκης).

Ενώ σύμφωνα με τον Δούκα, έγινε μεταξύ τους ένας ακόμη διάλογος:

ΜΩΑΜΕΘ: Άφησέ μου την Πόλη, πριν πάθει μεγάλο κακό, και φύγε ειρηνικά με όλους τους άρχοντες και τα υπάρχοντά σας. Πήγαινε να κυβερνήσεις το Μοριά και στους αδελφούς σου εγώ θα δώσω άλλες επαρχίες. Και θα παραμείνουμε φίλοι. Όσοι θελήσουν να μείνουν στην Πόλη, κανείς δε θα πάθει κακό από κανέναν.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ: Το να σου παραδώσω την Πόλη δεν είναι έργο δικό μου ούτε κανενός άλλου από όσους κατοικούμε σ’ αυτή. Κοινή απόφασή μας είναι να πεθάνουμε και να μη λυπηθούμε τη ζωή μας. Αν όμως λύσεις την πολιορκία και αποχωρήσεις, δεχόμαστε να σου καταβάλουμε ετήσιο φόρο, και πάνω από τις δυνάμεις μας. Και άλλα θέματα να συζητήσουμε, εάν αποδεχθείς ειρήνη.

ΜΩΑΜΕΘ: Δεν είναι δυνατό σε μένα ν’ αποχωρήσω. Ή παίρνω τώρα την Πόλη ή με παίρνει αυτή, ζωντανό ή νεκρό.

Ζητούμε από τους μαθητές να σχολιάσουν τους διαλόγους και να χαρακτηρίσουν τους πρωταγωνιστές τους.

Με βάση όσα έμαθαν για την Άλωση, οι μαθητές καλούνται να μεταφερθούν στον χρόνο, να αλλάξουν ρόλο και να εκφραστούν γράφοντας τις σκέψεις…..

α. ενός Βυζαντινού ανθενωτικού πολίτη που διαπιστώνει ότι η Πόλη έχει περικυκλωθεί από τον Οθωμανικό στόλο

β. ενός Βυζαντινού αξιωματούχου που μαθαίνει ότι ο αυτοκράτορας απέρριψε τις προτάσεις του Μωάμεθ για συνθηκολόγηση

γ. ενός Οθωμανού στρατιώτη που σχεδιάζει λιποταξία μετά από 3 εβδομάδες πολιορκίας

δ. ενός Βυζαντινού στρατιώτη που βλέπει την έκλειψη της σελήνης στις 28 Μαΐου

ε. μιας γυναίκας ή ενός παιδιού που έχει επιζήσει της καταστροφής

Η Άλωση ήταν ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός που αποτυπώθηκε σε πολλά λογοτεχνικά κείμενα:

http://users.sch.gr//tgiakoum/1453-elytis.html

Ποιες ψυχικές διαθέσεις κυριαρχούν στην ποιητική αυτή συλλογή;

Πρωταγωνιστής στον αρχικό πίνακα του Θεόφιλου αλλά και σε πολλά από τα ποιήματα, είναι ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου. Οι μαθητές συγκεντρώνουν πληροφορίες γι’ αυτόν και δημιουργούν μια πολυμεσική παρουσίαση.

Με αφορμή την άλωση, δημιουργήθηκαν πολλοί θρύλοι και μύθοι για την Πόλη αλλά και διάφορες πτυχές της άλωσης. Θέτουμε στους μαθητές μας τα ακόλουθα ερωτήματα και τους παροτρύνουμε να αναζητήσουν απαντήσεις στο διαδίκτυο:

·         Τι απέγινε η αγία Τράπεζα του ναού της Αγίας Σοφίας;

·         Τι συμβαίνει στο σημείο που βυθίστηκε το πλοίο με την Αγία Τράπεζα;

·         Τι απέγινε το άγιο Δισκοπότητρο του ναού της αγίας Σοφίας;

·         Τι ζήτησε ο καλόγερος για να πιστέψει ότι η Πόλη αλώθηκε από τους Τούρκους;

·         Πού μπορεί να δει κανείς σήμερα τα μισοτηγανισμένα ψάρια;

Ποιος είναι ο ζωγράφος Θεόφιλος, από τον πίνακα του οποίου ξεκίνησε αυτή η δραστηριότητα; Γνωρίζουν οι μαθητές ότι η Άλωση ήταν αγαπημένο του θέμα;

Η άλωση της Πόλης σε πίνακες του Θεόφιλου

Τι δείχνει αυτό; Οι μαθητές εναλλακτικά μπορούν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τον ζωγράφο:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%8C%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%82_-_%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CF%87%CE%B1%CE%AE%CE%BB

Στο προηγούμενο λινκ υπάρχουν πολλοί πίνακές του. Οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν έναν που τους άρεσε και να τον σχολιάσουν

Προτεινόμενες ιστοσελίδες:

http://www.byzantium1200.com/contents.html (Byzantium 1200 αναπαραστάσεις βυζαντινών μνημείων της Κωνσταντινούπολης)

https://www.euratlas.net/history/europe/1300/index.html (επιλέγοντας αιώνες πριν και μετά την Άλωση, οι μαθητές μπορούν να δουν πώς διαμορφώθηκε ο χάρτης της Ευρώπης μετά την Άλωση)

http://users.sch.gr//tgiakoum/1453-eikones.html (εικονογραφικό υλικό για την Άλωση)

Ζητούμε από τους μαθητές μας να δουν την ακόλουθη φωτογραφία:

https://drive.google.com/file/d/18_d3I1DNBAFhCgyEJ_3m9-rf7SulWW6B/view

Και να τη σχολιάσουν:

-ποιοι νομίζουν ότι είναι οι πρωταγωνιστές της;

-ποια η συνθήκη κάτω από την οποία συναντήθηκαν;

-τι νομίζετε ότι συμβαίνει; (εστιάστε στα πρόσωπα και τη στάση του σώματος)

Οι μαθητές μαντεύουν και γράφουν ένα σύντομο περιγραφικό κείμενο. Στη συνέχεια, τους δίνουμε την πραγματική πληροφορία:

Σε ένα αγώνα, ο Κενυάτης Abel Mutai απείχε μόλις λίγα μέτρα από τη γραμμή του τερματισμού, όταν μπερδεύτηκε με την πινακίδα, νομίζοντας ότι είχε ήδη ολοκληρώσει τον αγώνα. Ο Ισπανός, Ιβάν Φερνατεζ, ήταν ακριβώς πίσω του και βλέποντας την κατάσταση άρχισε να του φωνάζει ότι κάνει λάθος. Ο Κενυάτης δε κατάλαβε τι του έλεγε ο Ισπανός αθλητής και τότε ο Ισπανός Φερνατεζ τον… έσπρωξε προς τη νίκη. Ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Ιβάν: Γιατί το έκανες αυτό;

Ο Ιβάν απάντησε: “Το όνειρό μου είναι ότι κάποια μέρα θα μπορέσουμε να κάνουμε ένα είδος κοινωνίας με αξίες που θα χαρακτηρίζουν έναν πραγματικό πολιτισμό”

-Μα γιατί άφησες τον Κενυατη να κερδίσει;

-Δεν τον άφησα να κερδίσει, Κέρδισε.

-Θα μπορούσες να είχες κερδίσει!

-Αλλά ποια θα ήταν η αξία της νίκης μου; Ποια θα ήταν η τιμή αυτού του μεταλλίου; Τι θα σκεφτόταν η μητέρα μου γι’ αυτό;

Ζητούμε από τους μαθητές να σχολιάσουν το γεγονός και να χαρακτηρίσουν στους πρωταγωνιστές. Τι θα έκαναν αυτοί στη θέση του Ιβάν; Πώς λέγονται τέτοιες χειρονομίες στον χώρο του αθλητισμού; Παρουσιάζουμε στους μαθητές την έννοια του «Ευ αγωνίζεσθαι» (αγγλικά Fair play). Τι σημαίνει αυτή η φράση; (για τους εκπαιδευτικούς: Η σωστή αθλητική συμπεριφορά που μπορεί να τη συναντήσουμε και με όρους όπως «ευ αγωνίζεσθαι» ή «τίμιο παιχνίδι» («fair play» στα αγγλικά), αναφέρεται στην επίδειξη εντιμότητας, ακεραιότητας, σεβασμού και εκτίμησης προς τον εαυτό μας και τους άλλους όταν ασχολούμαστε με αθλητικές δραστηριότητες)

Πότε έχουμε σωστή αθλητική συμπεριφορά στη Φυσική Αγωγή και στον αθλητισμό; Συγκεντρώνουμε τις προτάσεις των μαθητών. Αυτό συμβαίνει όταν:

·         Σεβόμαστε τους κανόνες του παιχνιδιού.

·         Σεβόμαστε τις αποφάσεις των διαιτητών ή κριτών.

·         Σεβόμαστε τον αντίπαλο.

·         Σεβόμαστε τους συμπαίκτες μας και δίνουμε ίσες ευκαιρίες σε όλους να συμμετέχουν.

·         Ελέγχουμε το θυμό μας και δεν παρεκτρεπόμαστε.

·         Ενθαρρύνουμε τους συμμαθητές ή συμπαίκτες μας να παίζουν σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού.

Κάθε μαθητής διαλέγει δύο από αυτές τις φράσεις και τις συνεχίζει βάζοντας τη λέξη «γιατί». Για παράδειγμα: «Σεβόμαστε τον αντίπαλο γιατί….).

Υπάρχουν κάποια στοιχεία που πρέπει να μας χαρακτηρίζουν στην αθλητική μας συμπεριφορά:

·         Προσπαθώ να αποφεύγω διαμάχες και μαλώματα.                                        

·         Μοιράζομαι τις ευθύνες για τη νίκη ή την ήττα στο παιχνίδι.                                      

·         Παίζω πάντα σύμφωνα με τους κανόνες που έχουμε συμφωνήσει.                          

·         Σέβομαι την προσπάθεια των υπόλοιπων συμμαθητών και συμμαθητριών μου.

·         Ενθαρρύνω τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές μου να παίξουν καλύτερα.

·         Δέχομαι την κρίση του διαιτητή.

·         Όταν τελειώνει το παιχνίδι, είναι όλα εντάξει. Νιώθω πολύ καλά που έχουμε διασκεδάσει.

Ποιο από τα παραπάνω νομίζουν οι μαθητές ότι είναι το αδύναμο σημείο τους;                              

Προτείνουμε στους μαθητές μας να φτιάξουν ένα κείμενο για τον/ην αγαπημένο/η τους αθλητή/τρια. Το κείμενο πρέπει να περιέχει: φωτογραφία του, μερικές βασικές πληροφορίες για τη ζωή του, τις σημαντικότερες στιγμές της αθλητικής του διαδρομής, τις επιδόσεις του αλλά και στοιχεία για τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του μέσα στις αθλητικές εγκαταστάσεις και διοργανώσεις (…μου αρέσει σε αυτόν/η… τον/τη θαυμάζω γιατί… κλπ)

Ποιες από τις παρακάτω φράσεις δεν περιγράφουν μια σωστή αθλητική συμπεριφορά; Γιατί; (μη σωστή συμπεριφορά: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20)

1. Ακολουθεί τους κανόνες των παιχνιδιών                                         

                2. Κοροϊδεύει όσους και όσες δεν τα καταφέρνουν                                        

                3. Αποδέχεται τις αποφάσεις των διαιτητών                                       

                4. Προσπαθεί να χρησιμοποιεί τους κανόνες προς όφελός του                                  

                5. Χειροκροτεί τις καλές ενέργειες των άλλων                                   

                6. Χάνει συχνά την ψυχραιμία του                                          

                7. Βοηθάει τους συμπαίκτες του που δεν τα καταφέρνουν πολύ καλά στο παιχνίδι         8. Είναι χαιρέκακος όταν κερδίζει και κατσουφιάζει όταν χάνει                                        

                9. Φέρεται ευγενικά είτε χάσει, είτε κερδίσει                                    

                10. Διαμαρτύρεται συνέχεια στους διαιτητές                                    

                11. Προσπαθεί σκληρά να βελτιωθεί                                      

                12. Μιλάει άσχημα στους αντιπάλους                                   

                13. Προσπαθεί σκληρά στο παιχνίδι και είναι πάντα δίκαιος                                      

                14. Κλέβει αν είναι σίγουρος ότι δεν θα τον πιάσουν                                     

                15. Δίνει το χέρι στον αντίπαλο ανεξάρτητα από την έκβαση του αγώνα                                             16. Καυγαδίζει συνέχεια με τους συμπαίκτες του                                    

                17. Επιβραβεύει τις καλές προσπάθειες των συμπαικτών του                                     

                18. Κλέβει αν αυτό τον βοηθάει να κερδίσει                                      

                19. Συγχαίρει τον αντίπαλο για την καλή απόδοσή του                                 

                20. Προσπαθεί να κάνει τους αντιπάλους να θυμώσουν                                               

                21. Ενθαρρύνει τους συμπαίκτες του    

(Πηγή: Φυσική Αγωγή Ε και ΣΤ Δημοτικού)

Από το επίπεδο της προσωπικής ζωής κάθε μαθητή, μεταφερόμαστε πάλι στον χώρο του επαγγελματικού αθλητισμού. Ζητούμε από τους μαθητές τις πιο συνηθισμένες περιπτώσεις παραβίασης των κανόνων του «ευ αγωνίζεσθαι». Συγκεντρώνουμε τις πληροφορίες τους και κάνουμε μια λίστα. Ενδεικτικά:

–          Προσποίηση παραβίασης κανονισμού (για να κερδίσω πέναλτι)

–          Προσποίηση τραυματισμού (για να κερδίσω φάουλ ή χρόνο)

–          Προσπάθεια να κλέψω στην εκκίνηση

–          Πείραγμα οργάνων για να κερδίσω πλεονέκτημα

–          «Καλυμμένες» παραβιάσεις του κανονισμού (π.χ. χτύπημα κάτω από το νερό στην υδατοσφαίριση)

–          Πρόκληση πόνου ή τραυματισμού στον αντίπαλο προκειμένου να τον θέσω εκτός αγώνα

–          Χρήση ουσιών

–          Άσχημα συμπεριφορά προς τον αντίπαλο (εκφοβισμός, ειρωνεία, βρίσιμο, ρατσιστικά σχόλια)

Συνεχίζουμε με ένα συγκλονιστικό βίντεο που ζητούμε από τους μαθητές να δουν:

Η γλώσσα, ο Χίτλερ και άλλα στοιχεία πιθανόν να τους προσανατολίσουν ως προς την ταυτότητα του βίντεο. Τους δίνουμε την πληροφορία: Την 4^η Αυγούστου του 1936 στο Ολυμπιακό Στάδιο του Βερολίνου οι Γερμανοί περίμεναν την πρώτη … «Άρια» απάντηση στον Τζέσε Όουενς. Μια μέρα νωρίτερα, ο 23χρονος αφροαμερικάνος είχε κατακτήσει το χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο στα 100 μ. και ο Αδόλφος Χίτλερ αποφάσισε να αναχωρήσει εσπευσμένα από το στάδιο, πριν την απονομή. Τώρα ήταν η σειρά του μήκους… Στον πρωινό προκριματικό ο κάτοχος παγκοσμίου ρεκόρ Όουενς έχει κάνει δύο άκυρες προσπάθειες και είχε μόνο μία ακόμη για να περάσει τα 7,15 και να βρεθεί στον τελικό. Λίγο πριν την καθοριστική προσπάθεια, τον πλησιάζει ο συνομήλικός του Λουτζ Λονγκ. Ο αθλητής που έχει το ευρωπαϊκό ρεκόρ, που έχει ήδη προκριθεί και αν μείνει έξω ο Όουενς, είναι αγκαλιά με το χρυσό. Η μεγάλη γερμανική ελπίδα… Η απάντηση! Είναι αυτός όμως που συμβουλεύει τον Όουενς να πατήσει αρκετά πίσω από την βαλβίδα και να μην ρισκάρει, δείχνοντάς του μάλιστα και πού! Ο Αμερικανός τον ακούει, ηρεμεί και περνάει εύκολα στον τελικό. Εκεί –το απόγευμα της ίδιας μέρας- γίνεται μεγάλη μάχη, το ολυμπιακό ρεκόρ καταρρίπτεται πέντε φο΄ρες από τους δύο μονομάχους, ο Όουενς κερδίζει με 8,06, ο Λονγκ παίρνει το ασημένιο μετάλλιο με 7,87 και είναι πρώτος που τρέχει να αγκαλιάσει τον Αμερικάνο και να φωτογραφηθεί μαζί του»

Ζητούμε από τους μαθητές μας να σχολιάσουν και αυτή την ιστορία. Πόσο κουράγιο ήθελε ο Γερμανός αθλητής για να κάνει ό,τι έκανε και μάλιστα μπροστά στον Χίτλερ; Οι μαθητές μαντεύουν τι να σκεφτόταν άραγε ο Γερμανός αθλητής εκείνη τη στιγμή… (χρόνια μετά ο Όουενς δήλωνε: «όλα μου τα μετάλλια και τα κύπελλα δε μετράνε τίποτα μπροστά στην 24 καρατίων φιλία που ένιωσα για τον Λονγκ εκείνη τη στιγμή…»).

Επισκεπτόμαστε την ιστοσελίδα της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας:

ΤΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΠΝΕΥΜΑ

Διαβάζουμε το κείμενο και αναρωτιόμαστε: τι σχέση έχει το «Ευ αγωνίζεσθαι» με το πνεύμα των Ολυμπιακών Αγώνων;

Υπάρχουν και άλλα τέτοια γεγονότα που θα μπορούσαν οι μαθητές μας να δουν:

Α. https://www.youtube.com/watch?time_continue=30&v=6TPjx1DMaEw&feature=emb_logo

Ο Άαρον Χαντ, αρχηγός της Βέρντερ Βρέμης αρνήθηκε το πέναλτι που σφύριξε ο διαιτητής σε αγώνα με τη Νυρεμβέργη παραδεχόμενος ότι βούτηξε…

Β. https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=lv-5mp_lbCY&feature=emb_logo

10 Μαϊου 2000. Οι ποδοσφαιρόφιλοι ανά την επικράτεια περιμένουν τον τελικό Κυπέλλου ανάμεσα στην ΑΕΚ και τον Ιωνικό. Νικήτρια η Ένωση με 3-0, με κεντρικό πρόσωπο τον Ντέμη Νικολαΐδη. Όχι μόνο γιατί άνοιξε τον δρόμο για την κατάκτηση του τροπαίου, αλλά και για μία αξιέπαινη ενέργεια του. Με το 0-0 να παραμένει στο 32ο λεπτό, ο επιθετικός της ΑΕΚ σκοράρει, στέλνοντας, όμως, την μπάλα στα δίχτυα με το χέρι. Ο διαιτητής της αναμέτρησης, Γιώργος Δούρος, φεύγει προς τη σέντρα, με τους ποδοσφαιριστές και τον πάγκο του Ιωνικού να είναι έξαλλοι με την εις βάρος τους αδικία. Τότε, ο Ντέμης πλησιάζει τον διαιτητή και τον ενημερώνει πως χρησιμοποίησε το χέρι του

Γ. https://www.youtube.com/watch?v=b-vOrcw0s5Q

Περίπου 250 μέτρα πριν την γραμμή τερματισμού, ο δρομέας από την Αρούμπα, Τζόναθαν Μπάσμπι, δείχνει να καταρρέει από την υπερπροσπάθεια. Κι εκείνη την στιγμή, ο συναθλητής του από την Γουϊνέα Μπισάου, Μπραϊμα Σουνκάρ Ντάμπο, σπεύδει να τον βοηθήσει και τελικά να τερματίσουν μαζί…

(για τους εκπαιδευτικούς: το «ευ αγωνίζεσθαι» έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα και το ολυμπιακό πνεύμα ενώ ο όρος «fair play» έχει τις ρίζες του στην ιδεολογία των Ευρωπαίων αριστοκρατών. Κάποιοι ερευνητές τον εντοπίζουν στις ηθικές αρχές που ακολουθούσαν οι ιππότες του Μεσαίωνα κατά τη συμμετοχή τους στην γκιόστρα και στα τούρναμεντ. Αναπτύχθηκε κατά τον 19^ο αιώνα στα βρετανικά σχολεία και στα πανεπιστήμια στο πλαίσιο του κινήματος «muscular Christianity» (εκχριστιανισμός της σωματικής δραστηριότητας))

Ζητούμε από τους μαθητές να διαβάσουν…

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-F102/415/2784,10571/

ή να ακούσουν (από τον ηθοποιό Γρηγόρη Βαλτινό)…

το ποίημα «Γράμμα στον Τσάρλι Τσάπλιν», του Νικηφόρου Βρεττάκου

Τι εκφράζει ο ποιητής με αυτή την ποιητική επιστολή του προς τον Σαρλό; Γιατί τον ευχαριστεί; Πώς αποκαλεί ο ποιητής τον Τσάρλι Τσάπλιν και γιατί; Ποια εικόνα περνά από το μυαλό του ποιητή, καθώς θυμάται τον κινηματογράφο του χωριού του; Διαβάζοντας το ποίημα αυτό καταλαβαίνετε ότι το γράμμα απευθύνεται στον Τσάρλι Τσάπλιν ή και σε κάποιους άλλους; Γιατί ο ποιητής αποφάσισε να γράψει γράμμα στον Τ. Τσάπλιν και να τον κάνει ταχυδρόμο του; Τι κάνει ο Τσάρλι Τσάπλιν για τους φτωχούς όλου του κόσμου; Τι τους προσφέρει;

(για τους εκπαιδευτικούς: Ο ποιητής μιλάει για λογαριασμό όλων των φτωχών και κατατρεγμένων του κόσμου. Θυμάται τις ώρες που περνούσε στον κινηματογράφο του χωριού του παρακολουθώντας τις ταινίες του αξέχαστου Σαρλώ. Τον ευχαριστεί για τις γεμάτες ζεστασιά στιγμές που του χάρισε και για το κουράγιο που έπαιρνε απ΄ αυτόν. Επίσης τον ευχαριστεί για τη χαρά που πρόσφερε στα παιδιά και την ανακούφιση σε όλους αυτούς που υποφέρουν. Τον παρακαλεί να μεταφέρει μέσω των ταινιών του την αγάπη για όλους τους φτωχούς και αδικημένους, να τους προσφέρει ελπίδα και να τους δώσει κουράγιο).

Γνωρίζουν οι μαθητές τον σπουδαίο αυτό ηθοποιό και δημιουργό; Αν ναι, ποια κινηματογραφική δημιουργία του θυμούνται; Προτείνουμε κάποιες από αυτές και τις απολαμβάνουμε:

Τι χαρακτήρες υποδύεται ο Τσάρλι Τσάπλιν σε αυτά τα αποσπάσματα; Γιατί; Τι δείχνει αυτό για τη φιλοσοφία του και τα μηνύματα που ήθελε να δώσει μέσα από τις ταινίες του;

Οι μαθητές κάνουν έρευνα στο διαδίκτυο και βρίσκουν πληροφορίες για τον Σαρλό τις οποίες ενσωματώνουν σε μια πολυμεσική παρουσίαση (εναλλακτικά, μπορούν να κάνουν μια χρονογραμμή με τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του)

Ενδεικτικές ιστοσελίδες:

https://sites.google.com/site/8dimrethartinschool/home-2/tsarli-tsaplin

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%83%CE%AC%CF%81%CE%BB%CE%B9_%CE%A4%CF%83%CE%AC%CF%80%CE%BB%CE%B9%CE%BD

https://www.kathimerini.gr/1019290/gallery/politismos/kinhmatografos/tsarli-tsaplin-to-ergo-h-zwh-kai-ta-mhnymata-ths-8limmenhs-matias-toy-sarlo

Επιλέγουν μία από τις ακόλουθες ταινίες του Σαρλό και ετοιμάζουν γι’ αυτήν μια κινηματογραφική κριτική. Στην 15^η ενότητα της Γλώσσας της Στ  Δημοτικού (http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-F102/415/2784,10571/) μπορούν να εξοικειωθούν με αυτό το κειμενικό είδος. Στην πρώτη σελίδα της ενότητας, υπάρχει μια κριτική για την ταινία «Δύσκολοι αποχαιρετισμοί: ο μπαμπάς μου». Οι μαθητές τη μελετούν, βλέπουν τα μέρη από τα οποία αποτελείται και φτιάχνουν ένα αντίστοιχο κείμενο για μια ταινία του Σαρλό (θυμόμαστε ότι στην παρουσίαση/κριτική μας, πρέπει να αναφερθούμε στο είδος της ταινίας, τον τίτλο, τους συντελεστές, τη διάρκεια, τη χώρα παραγωγής, τη χρονιά δημιουργίας και περίληψη της υπόθεσης/χωρίς φυσικά το τέλος της καθώς και την προσωπική μας άποψη για την ταινία).

Οι ταινίες που προτείνονται είναι:

1.Το τσίρκο (http://www.neanikoplano.gr/content/%CF%84%CE%BF-%CF%84%CF%83%CE%AF%CF%81%CE%BA%CE%BF-circus)

2.Το χαμίνι (http://www.neanikoplano.gr/content/%CF%84%CE%BF-%CF%87%CE%B1%CE%BC%CE%AF%CE%BD%CE%B9-kid)

Στα λινκ που προηγήθηκαν οι μαθητές μπορούν να βρουν –εκτός από τις ίδιες τις ταινίες- και πρόσθετα στοιχεία γι’ αυτές που θα χρησιμοποιήσουν στις κριτικές τους.

Ξαναγυρίζουμε στο αρχικό ποίημα του Βρεττάκου. Οι μαθητές, μετά από όσα έμαθαν και παρακολούθησαν για τον Σαρλό, γράφουν με τη σειρά τους ένα τρυφερό γράμμα στον αγαπημένο αυτόν κινηματογραφικό ήρωα.

(επίσης οι μαθητές μπορούν να ασχοληθούν με τον ποιητή Νικηφόρο Βρεττάκο που έγραψε το ποίημα/αφόρμηση της δραστηριότητας: η ζωή του (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%BF%CF%82_%CE%92%CF%81%CE%B5%CF%84%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%82)  και το έργο του (http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/nikhforos_brettakos_poems.htm)

Ζητούμε από τους μαθητές να διαβάσουν τις ακόλουθες φράσεις που έχει πει ο Σαρλό:

Πάντα μ’ αρέσει να περπατώ στη βροχή, έτσι κανένας δεν μπορεί να με δει που κλαίω.

Η ζωή είναι τραγωδία σε κοντινό πλάνο, αλλά κωμωδία σε μακρινό πλάνο.

Υπάρχει κάτι που είναι εξίσου αναπόφευκτο με το θάνατο. Και αυτό είναι η ζωή.

Η ζωή σε περιγελά όταν είσαι δυστυχισμένος. Η ζωή σου χαμογελά όταν είσαι ευτυχισμένος. Αλλά η ζωή σου υποκλίνεται όταν κάνεις άλλους ευτυχισμένους.

Περισσότερο από εξυπνάδα χρειαζόμαστε καλοσύνη και ευγένεια.

Χρειάζεσαι Δύναμη μόνο όταν θέλεις να βλάψεις. Αλλιώς, η Αγάπη είναι αρκετή για να τα κάνεις όλα.

Κάτω από το φως των εγωισμών μας είμαστε όλοι εκθρονισμένοι μονάρχες.

Για να γελάσεις πραγματικά, πρέπει να είσαι ικανός να παίξεις με τον πόνο σου.

Τους προτρέπουμε να επιλέξουν μία και να τη σχολιάσουν. Να προσπαθήσουν να την ερμηνεύσουν αλλά και να εντοπίσουν κάτι που η φράση αυτή μας λέει για τον Σαρλό και τον χαρακτήρα του.

Για τον Νικηφόρο Βρεττάκο ο Σαρλό ήταν ο ήρωας των παιδικών του χρόνων. Ισχύει αυτό για τους μαθητές μας; Ποιος είναι ο (κινηματογραφικός ή τηλεοπτικός) ήρωας των δικών τους παιδικών χρόνων; Ζητούμε να τον περιγράψουν και να τον συγκρίνουν με τον Σαρλό. Θα μπορούσε ένας ποιητής να του αφιερώσει ένα ποίημα αντίστοιχο με αυτό που ο Βρεττάκος αφιέρωσε στον Σαρλό;

Οι ταινίες του Σαρλό αφορούν τη σημερινή εποχή ή τις παρακολουθούμε ως όμορφες κινηματογραφικές δημιουργίες που αφορούν έναν άλλον κόσμο; Ας δούμε (με ελληνικούς υπότιτλους) ένα απόσπασμα της ταινίας του «Ο Μεγάλος Δικτάτωρ» (1940). Αυτά που αναφέρονται έχουν σχέση και με καταστάσεις της σύγχρονης ζωής; Δείτε το απόσπασμα μαζί με τους γονείς σας και συζητήστε το.

(για τους εκπαιδευτικούς: «Ο Μεγάλος Δικτάτωρ» (πρωτότυπος τίτλος: The Great Dictator) είναι αμερικανική πολιτική κωμική ταινία του 1940, σε σκηνοθεσία, σενάριο και παραγωγή Τσάρλι Τσάπλιν. Πρωταγωνιστεί ο ίδιος ο Τσάπλιν. Αν και οι περισσότερες ταινίες του ήταν βουβές, και ενώ στο Χόλιγουντ είχε ξεπεραστεί αυτό, αυτή η ταινία ήταν η πρώτη του ομιλούσα. Η ταινία του Τσάπλιν, κάνει κριτική στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του ναζισμού και του φασισμού, σατιρίζοντας, κατά κάποιον τρόπο,τόσο τον Αδόλφο Χίτλερ, όσο και τον Μπενίτο Μουσολίνι. Η ταινία αυτή του Τσάπλιν, έγινε η πιο εμπορικώς επιτυχημένη του. Οι κριτικοί την έχουν σε μεγάλη υπόληψη, και τη θεωρούν άκρως σημαντική για την τέχνη της σάτιρας. Ο Μεγάλος Δικτάτωρ, υπήρξε υποψήφιος για πέντε Όσκαρ: Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου, Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου, Όσκαρ Β’ Ανδρικού Ρόλου και Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής. Στην Αυτοβιογραφία του ο Τσάρλι Τσάπλιν, το 1964, είπε, πως αν γνώριζε τις άθλιες καταστάσεις που επικρατούσαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ίσως να μην είχε κάνει ποτέ την εν λόγω ταινία).

Οι μαθητές μπορούν επίσης:

Α. Να δουν την διαδραστική παρουσίαση για τον Τσάπλιν εδώ:

http://users.sch.gr/gregzer/GL/GL-ST/Charlie%20Chaplin%20output/story_html5.html

β. Να ακούσουν το τραγούδι Τσάρλι Τσάπλιν από την Τάνια Τσανακλίδου (που εκπροσώπησε την Ελλάδα το 1978 στη Eurovision)

γ. Να δουν επιπλέον ταινίες του

https://www.culturenow.gr/dialegoyme-tainies-toy-tsarli-tsaplin-poy-vrikame-eleytheres-sto-diadiktyo/

The Tramp, 1915

The Rink, 1916

The Count, 1916

Behind the Screen, 1916

The Immigrant, 1917

Shoulder Arms, 1918

Sunnyside, 1919

A Day’s Pleasure, 1919

The Kid, 1921

The Gold Rush, 1925

Η σημερινή δράση είναι αφιερωμένη σε ένα ιδιαίτερο κινηματογραφικό είδος, τις ταινίες τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ)

Ζητούμε από τους μαθητές να δουν δύο μαθητικές ταινίες μικρού μήκους:

https://www.youtube.com/watch?v=r5YK93ZiMeg&list=PL7aKWynyKGTvAapODyoUkZD1KgKd-MU77&index=100&t=0s (Δημοτικό σχολείο Σερίφου «Παιχνίδι χωρίς ρεύμα»)

&

https://www.youtube.com/watch?v=JAdbpoiiwN4&list=PL7aKWynyKGTvAapODyoUkZD1KgKd-MU77&index=15&t=0s («Ταμπακαριά, από το χθες στο σήμερα» – 7ο Γυμνάσιο Χανίων)

…και απλώς τους ενημερώνουμε ότι πρόκειται για δύο ταινίες που ανήκουν σε δύο διαφορετικά είδη. Ζητούμε από τους μαθητές μας να τις μελετήσουν και να βρουν τις διαφορές τους…

Αν δε γνωρίζουν τις σχετικές ονομασίες, λέμε στους μικρούς μας θεατές ότι η πρώτη ταινία ανήκει στις ταινίες μυθοπλασίας και η δεύτερη στις ταινίες τεκμηρίωσης (ή ντοκιμαντέρ). Εστιάζουμε στη δεύτερη κατηγορία. Τι σημαίνουν οι λέξεις «τεκμηρίωση» και «ντοκιμαντέρ»; (οι μαθητές μπορούν να βρουν ερμηνείες πάλι από την Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, Νέα Ελληνική, Εργαλεία, Ηλεκτρονικά λεξικά, Λεξικό Τριανταφυλλίδη: http://www.greek-language.gr/greekLang/index.html)

(για τους εκπαιδευτικούς: Στη γλώσσα του κινηματογράφου, το «ντοκιμαντέρ» είναι μια μυθιστορηματική κινηματογραφική αφήγηση/ταινία που προορίζεται να τεκμηριώσει/document κάποια πτυχή της πραγματικότητας. Πραγματεύεται ιστορικά, πολιτικά, καλλιτεχνικά ή άλλα θέματα, για να την παρουσίαση των οποίων βασίζεται σε πραγματικά περιστατικά και αποδεικτικά στοιχεία. Ο όρος «ντοκιμαντέρ» αποδίδεται στον Τζον Γκρίερσον και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για να περιγράψει την ταινία του Ρόμπερτ Φλάχερτι, «Moana» (1926). Ως προς την ετυμολογία του όρου, έχει τις απαρχές στη λατινική γλώσσα. «Ντοκιμαντέρ», από την αγγλική λέξη «documentary», προέρχεται από το λατινικό «documentum» από το ρήμα «doceo», που σημαίνει διδάσκω, εκπαιδεύω, πληροφορώ, αποδεικνύω)

Στην ταινία «Ταμπακαριά, από το χθες στο σήμερα», οι μαθητές κάνουν μια ιστορική έρευνα. Βλέποντας την ταινία:

-ποιος ήταν ο στόχος τους;

-τον πέτυχαν;

-τι τεκμηριώνουν στην ταινία;

-με ποια μέσα καταφέρνουν να τεκμηριώσουν κάποια στοιχεία; (μαρτυρίες, βιβλιογραφική έρευνα, ιστορικές πηγές, οπτικοακουστικό υλικό κλπ)

Συνεχίζουμε με μια επαγγελματική ταινία τεκμηρίωσης, την ταινία «Φιλιά εις τα παιδιά». Ζητούμε από τους μαθητές μας να δουν το τρέιλερ της ταινίας και 4 σύντομα αποσπάσματά  της:

 (Trailer) http://youtu.be/qK1ibdvrGbE

 (4 αποσπάσματα)

Τους ζητούμε να καταγράψουν τις εντυπώσεις τους από την ταινία:

-τι τους άρεσε και τους εντυπωσίασε

-γιατί η ταινία αυτή ανήκει στο είδος των ταινιών τεκμηρίωσης;

-με ποιον τρόπο ο δημιουργός τεκμηριώνει αυτά που αποτυπώνονται στην ταινία του;

(για τους εκπαιδευτικούς: «Φιλιά εις τα παιδιά», Ντοκιμαντέρ του Βασίλη Λουλέ, Διάρκεια: 115 λεπτά, Παραγωγή: 2012, Σύνοψη: Πέντε μικρά Εβραιόπουλα στην Ελλάδα της Γερμανικής Κατοχής. Η παιδική ηλικία ήταν ο Παράδεισός τους. Ακόμα κι αν την έζησαν κρυμμένα στην αγκαλιά των ξένων, ακόμα κι αν την έχασαν στη σκιά του Ολοκαυτώματος. Το «Φιλιά εις τα παιδιά» δεν είναι μια ακόμα ταινία για το Ολοκαύτωμα, είναι μια ταινία για την παιδική ηλικία στη σκιά του Ολοκαυτώματος.)

Βλέπουν σήμερα οι μαθητές ταινίες τεκμηρίωσης; Προβάλλονται αυτές οι ταινίες στους κινηματογράφους; Τους παροτρύνουμε να επισκεφτούν τις ιστοσελίδες των τηλεοπτικών σταθμών πανελλήνιας εμβέλειας και να εντοπίσουν στα προγράμματά τους ντοκιμαντέρ. Υπάρχουν; Ενημερώνουνε τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και επιλέγουνε ένα ντοκιμαντέρ που θα δούνε όλοι μαζί και στη συνέχεια θα συζητήσουνε γι’ αυτό. Γράφουνε ένα σύντομο κείμενο περιγράφοντας όλη τη διαδικασία και κυρίως τις εντυπώσεις της οικογένειας για το ντοκιμαντέρ που παρακολούθησαν.

Υπάρχει κάποιο θέμα τοπικού ενδιαφέροντος για το οποίο θα ήθελαν να δουν ένα ντοκιμαντέρ;

-μπορεί να είναι ένα ιστορικό γεγονός

-ένα σημαντικό κτίριο ή μνημείο

-ένα σημαντικό πρόσωπο

-ένα πρόβλημα (π.χ. περιβαλλοντικό)

Αν ναι, τι θα ήθελαν να μάθουν για το θέμα που επέλεξαν; Ποια θα ήταν τα τεκμήρια που θα χρησιμοποιούσαν; Οι μαθητές κάνουν έρευνα στο διαδίκτυο και συλλέγουν στοιχεία για το θέμα που τους ενδιαφέρει. Οι πληροφορίες αυτές είναι σημαντικές γιατί θα καθορίσουν και το είδος των τεκμηρίων που θα χρησιμοποιήσουν (όσο πιο κοντά στο σήμερα είναι το θέμα, τόσο πιο πολλά είναι τα τεκμήρια που υπάρχουν). Στη συνέχεια γράφουν ένα συνοπτικό κείμενο για το ντοκιμαντέρ που θα ήθελαν να δημιουργήσουν: α) Τίτλος, β) Θέμα, γ) Τεκμήρια, δ) Στόχος (τι θα ήθελαν να αναδείξουν). Όταν οι συνθήκες το ευνοήσουν, οι μαθητές μπορούν να προτείνουν στους εκπαιδευτικούς τους να πραγματοποιήσουν στο σχολείο ένα πρότζεκτ και να δημιουργήσουν μια μαθητική ταινία ντοκιμαντέρ. 

Ακολουθεί το πρόγραμμα της εβδομάδας για το “Μαθαίνουμε στο σπίτι” της ΕΡΤ2 και επισυνάπτονται οι τηλεοπτικές προτάσεις της εβδομάδας.

Δευτέρα 25/5/2020

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Α’ – Β’: Οι πειρατές στο νησί της επικοινωνίας (Εκπαιδευτικοί: Σπυριδούλα Μπιρμπίλη – Ηλέκτρα Μήτσουρα)

– ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Γ’ – Δ’: Κοίτα πώς γυμνάζομαι παίζοντας (Εκπαιδευτικός: Νάντια Καψουροπούλου)

– ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Δ’ – Ε΄: Συμμιγείς αριθμοί (Εκπαιδευτικός: Ράνια Κουκλή)

– ΓΛΩΣΣΑ Ε’ – ΣΤ’: Ενεργητική και παθητική σύνταξη (Εκπαιδευτικός: Νέλλη Παπανικολάου)

Τρίτη 26/5/2020

– ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Α’ – Β’: Βήματα και σχήματα με τη φαντασία (Εκπαιδευτικός: Νάντια Καψουροπούλου)

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Γ’ – Δ΄: Ελισαβετιανό θέατρο (Εκπαιδευτικοί: Σπυριδούλα Μπιρμπίλη – Ηλέκτρα Μήτσουρα)

– ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ε’ – ΣΤ’: Η οικογένεια (Εκπαιδευτικός: Σοφία Πανταζή)

– ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΣΤ’: Μέρες και μήνες – ώρα (Εκπαιδευτικός: Κυριακή Μαντέλλου)

Tετάρτη 27/5/2020

– ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ’: Πώς λύνω προβλήματα (Εκπαιδευτικός: Δήμητρα Τσάλλα)

– ΙΣΤΟΡΙΑ Δ’: Η ναυμαχία της Σαλαμίνας (Εκπαιδευτικός: Γιώργος Ποταμιάς)

– ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ε’ – ΣΤ’: Γυμνάζομαι με μια καρέκλα (Εκπαιδευτικός: Χρύσα Νάκη)

– ΜΟΥΣΙΚΗ Ε’ – ΣΤ’: Συνήχηση (Εκπαιδευτικός: Γιώργος Σιτώτης)

Πέμπτη 28/5/2020

– ΓΛΩΣΣΑ Γ’: Ουσιαστικά – προσωπικές και κτητικές αντωνυμίες (Εκπαιδευτικός: Δήμητρα Τσάλλα)

– ΑΓΓΛΙΚΑ Δ’ – ΣΤ’: Ξενάγηση στο Λονδίνο (Εκπαιδευτικός: Λαμπρινή Παπαλεξίου)

– ΓΛΩΣΣΑ Ε’ – ΣΤ΄: Οι βαθμοί του επιθέτου (Εκπαιδευτικός: Ιωάννα Χριστολουκά)

– ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ’: Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας (Εκπαιδευτικός: Χρυσάνθη Βαβέτση)

Παρασκευή 29/5/2020

– ΓΛΩΣΣΑ Α’: Γραπτός λόγος – Ασκήσεις ορθογραφίας (Εκπαιδευτικός: Δώρα Τσιαγκάνη)

– ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ’: Η παραβολή του Ασώτου (Εκπαιδευτικός: Φιλιώ Τσικνάκου)

– ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε’- ΣΤ’: Τα γεωμετρικά σχήματα και οι ιδιότητές τους (Εκπαιδευτικός: Ιωάννα Χριστολουκά)

– ΓΑΛΛΙΚΑ Ε’ – ΣΤ΄: Η τάξη μου (Εκπαιδευτικός: Χριστίνα Βενάρδου)

O Κυπριακός Σύνδεσμος Παιδικού Νεανικού Βιβλίου (ΚΣΠΝΒ) και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου (ΠΙΚ), υλοποιούν από κοινού το Πρόγραμμα: «Οι Συγγραφείς Γράφουν και τα Παιδιά Εικονογραφούν Ιστορίες Ελπίδας και Δύναμης».

Στο πλαίσιο του προγράμματος, 26 συγγραφείς έχουν γράψει ιστορίες εμπνευσμένες από την πανδημία του Κορωνοϊού και τον εγκλεισμό και είναι αναρτημένες πιο κάτω.

Δημοσιοποίηση ιστοριών στα πλαίσια του προγράμματος: «Οι Συγγραφείς Γράφουν και τα Παιδιά Εικονογραφούν Ιστορίες Ελπίδας και Δύναμης».

Ζητούμε από τους μαθητές να επισκεφτούν την ιστοσελίδα και να δουν τους τίτλους των βιβλίων. Στη συνέχεια να επιλέξουν μία από τις ιστορίες.

·         Γιατί τη διάλεξαν;

·         Ποιο φαντάζονται ότι είναι το περιεχόμενο της ιστορίας;

·         Πριν διαβάσουν την ιστορία, τους παροτρύνουμε να εικονογραφήσουν το εξώφυλλό της

Στη συνέχεια οι μαθητές διαβάζουν την ιστορία τους. Αναστοχάζονται ως προς τα ακόλουθα:

·         Τους άρεσε η ιστορία; Γιατί;

·         Μάντεψαν σωστά το περιεχόμενο της ιστορίας κρίνοντας από τον τίτλο της;

·         Τώρα που τη διάβασαν, επιλέγουν έναν εναλλακτικό τίτλο για την ιστορία

·         Το εξώφυλλό τους είναι στη σωστή κατεύθυνση; Αν όχι, κάνουν αλλαγές

·         Θα έδιναν ένα άλλο τέλος στην ιστορία; Τους ζητούμε να την αλλάξουν

·         Ποια είναι η γνώμη τους για τους ήρωες της ιστορίας; Τους εικονογραφούν και κάνουν το ίδιο με μια σκηνή της ιστορίας

Ποιος/α είναι ο/η συγγραφέας της ιστορίας; Συγκεντρώνουμε πληροφορίες και γράφουμε ένα σύντομο κείμενο γι’ αυτόν.

Οι μεγαλύτεροι μαθητές μπορούν να εξοικειωθούν με το κειμενικό είδος των βιβλιοκριτικών και να γράψουν  μια …βιβλιοκριτική για την ιστορία που διάβασαν.

Μερικές ιδέες εδώ:

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSB105/438/2913,11439/indexi_03.htm

https://www.vivliokritiki.gr/

(για τους εκπαιδευτικούς: Πώς γράφουμε μια βιβλιοκριτική. Στην αρχή να παραθέσετε τα στοιχεία που βρίσκουμε και σε μια βιβλιοπαρουσίαση (συγγραφέα, τίτλο, είδος κειμένου κτλ.) και να εκφράσετε μια γενική κρίση για το έργο. Κατόπιν να δώσετε πληροφορίες και να εκφέρετε επιμέρους κρίσεις για το στόχο του συγγραφέα, τον τίτλο (τη σχέση του με το έργο), την «πρώτη ύλη», τον τόπο και το χρόνο, την υπόθεση (ιστορία της αφήγησης), τη σύνθεση/πλοκή (αφηγηματικό τρόπο), τα πρόσωπα και τα μέσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας (αφήγηση, περιγραφή, διάλογο, γλώσσα, ύφος). Να υποστηρίξετε τις απόψεις σας με τα κατάλληλα επιχειρήματα παρεμβάλλοντας, όπου χρειάζεται, χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το έργο).

Σημείωση/πιθανή επέκταση: Οι διοργανωτές προτείνουν στους/στις μαθητές/τριες των σχολείων (ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ) να εικονογραφήσουν τις ιστορίες αυτές και να αποστείλουν τα έργα τους στη διεύθυνση programmaeikonografisis@cyearn.pi.ac.cy από τις 15 Μαΐου 2020 μέχρι τις 5 Ιουνίου 2020. Στο συνοδευτικό ηλεκτρονικό μήνυμα θα πρέπει να σημειώνεται ο τίτλος της ιστορίας που έχει εικονογραφηθεί, το όνομα του/της μαθητή/τριας που έφτιαξε το έργο, η τάξη, καθώς και το σχολείο στο οποίο φοιτά. Όλα τα έργα των μαθητών/τριών που θα σταλθούν, θα αναρτηθούν στον ιστοχώρο του ΚΣΠΝΒ και του ΠΙ. Επίσης, πέρα από την ηλεκτρονική ανάρτηση των ιστοριών και των εικονογραφήσεων, θα μελετηθεί και η πιθανότητα έντυπης έκδοσής τους. Στην έντυπη έκδοση θα χρησιμοποιηθεί για κάθε ιστορία η εικονογράφηση που θα κριθεί ως η καταλληλότερη, στη βάση της επιλογής που θα γίνει από ειδική επιτροπή αξιολόγησης των έργων που θα υποβληθούν. Παράλληλα, οι καλύτερες εικονογραφήσεις θα αποσταλούν στη Διεθνή Οργάνωση Βιβλίων για τη Νεότητα, IBBY, με σκοπό τη συμμετοχή των έργων των παιδιών σε διεθνή διαγωνισμό και έπειτα σε σχετικές ψηφιακές εκθέσεις (National Children’s Library και Future Network), αλλά και σε φυσικές εκθέσεις στην Κίνα. Αυτή η διαδικασία όμως σχεδιάστηκε για τα κυπριακά σχολεία. Αν ένας μαθητής λοιπόν από σχολείο της Ελλάδας θέλει να συμμετάσχει, καλό είναι να το αναφέρει στο μήνυμά του. 

Ξεκινούμε διατυπώνοντας στους μαθητές το παρακάτω ερώτημα:

«Τι εμφάνιση έχουν τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στις τηλεοπτικές διαφημίσεις;» Τους προτείνουμε να δουν ενδεικτικά κάποιες διαφημίσεις:

Οι μαθητές συγκεντρώνουν σε μια λίστα τα σωματικά χαρακτηριστικά των πρωταγωνιστών. Συνήθως…

ü  Είναι ψηλοί/ές

ü  Είναι αδύνατοι/ές

ü  Είναι γυμνασμένοι/ες

ü  Έχουν κάτασπρη και καλοφτιαγμένη οδοντοστοιχία

ü  Είναι πάντα καλοχτενισμένοι/ες

ü  Φορούν όμορφα ρούχα

ü  Χαμογελούν συνέχεια και δείχνουν ευτυχισμένοι/ες

ü  Φορούν μόνο τα απαραίτητα, ώστε να δείχνουν προκλητικοί/ες

ü  Αν πρόκειται για γυναίκες, είναι συχνά ξανθιές

Επεκτείνουμε τη συζήτηση στις τηλεοπτικές σειρές και τα δελτία ειδήσεων. Συμβαίνει το ίδιο και εκεί; Πότε πρωταγωνιστούν «άσχημοι»/ες στα σήριαλ; (όταν πρόκειται να προκαλέσουν γέλιο σε μια κωμωδία) Ταιριάζει με το μεσογειακό μας τύπο εμφάνισης αυτό το πρότυπο ομορφιάς; (χρώμα δέρματος, μεγαλύτερη τριχοφυΐα στο σώμα, διαφορετικός σωματότυπος για τις γυναίκες κλπ)

Ζητούμε από τους μαθητές μας να σχολιάσουν τις παρακάτω φράσεις:

–          Χιλιάδες Κινέζοι και Ιάπωνες κάνουν πλαστικές επεμβάσεις για να διορθώσουν το χαρακτηριστικό σχήμα των ματιών τους

–          Χιλιάδες κορίτσια πεθαίνουν στις ΗΠΑ αλλά και σε άλλες χώρες (αρκετά κρούσματα έχουμε κάθε χρόνο και στη χώρα μας) από νευρική ανορεξία

–          Στα καταστήματα καλλυντικών μπορεί να βρει κανείς ειδικά καλλυντικά για παιδιά ενώ υπάρχουν στο διαδίκτυο ιστοσελίδες που δίνουν συμβουλές ομορφιάς σε 10χρονα κορίτσια!!

–          Θραύση κάνουν σε πολλές χώρες τα reality στα οποία συνωστίζονται άνθρωποι που θέλουν να αλλάξουν την εμφάνιση με πλαστικές επεμβάσεις ή να αδυνατίσουν μέχρι την ολοκλήρωση της εκπομπής

–          Ο τζίρος της βιομηχανίας της πλαστικής χειρουργικής αυξάνεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς κάθε χρόνο

–          Οι μεγάλοι οίκοι μόδας λανσάρουν πια ειδικές σειρές για παιδιά και νέους

Δείχνουμε στους μαθητές μας φωτογραφίες προσώπων

https://www.famousbirthdays.com/most-popular-people.html

…και τους ζητούμε να βαθμολογήσουν τα πρώτα 15 πρόσωπα με μία κλίμακα ομορφιάς από το 1 ως το 20. Κάθε μαθητής συγκρίνει τις βαθμολογίες του με αυτές των συμμαθητών του. Τι συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε; Είναι υποκειμενική ή αντικειμενική υπόθεση η ομορφιά; Γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους και προσπαθούν να αλλάξουν την εξωτερική τους εμφάνιση; Τι τους λείπει στην πραγματικότητα;

Ζητούμε από τους μαθητές μας να βρουν πληροφορίες για τη νευρική ανορεξία και να ετοιμάσουν ένα κείμενο ή μια πολυμεσική παρουσίαση (ενδεικτικά πεδία: αιτίες, συμπτώματα, συνέπειες, ρόλος ΜΜΕ κλπ)

(για τους εκπαιδευτικούς: Στις ειδήσεις, η νευρική ανορεξία συνδέεται σχεδόν πάντα με τα λιπόσαρκα μοντέλα, που λειτουργώντας ως πρότυπα ομορφιάς ωθούν τις κοπέλες σε εξουθενωτικές δίαιτες, οι οποίες βάζουν σε κίνδυνο τη ζωή τους. Η άποψη όμως ότι τα μοντέλα ευθύνονται για την έξαρση της νόσου, είναι μία ακόμη υπεραπλούστευση. Το πρόβλημα είναι περίπλοκο και η νόσος χτυπά την έφηβη της διπλανής πόρτας, ενώ τα χαμόγελα των αδύνατων γυναικών στις ιλουστρασιόν σελίδες των περιοδικών δεν είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη για την εμφάνιση της νόσου. Τι κάνει λοιπόν ένα κατά τα άλλα υγιές παιδί να παύει να τρώει, σε τέτοιο βαθμό ώστε να απειλείται η ζωή του; Σαφώς η αιτία άρνηση της τροφής δεν είναι η ανορεξία. Γι’ αυτό και η ονομασία της νόσου, που καθιερώθηκε και αυτή μέσω της τηλεόρασης, είναι παραπλανητική. Στα πρώτα στάδιά της, τα παιδιά πεινάνε και μάλιστα πολύ. Δεν αρνούνται το φαγητό γιατί δεν έχουν όρεξη. Το αρνούνται, γιατί θέλουν να χάσουν βάρος!! Γι’ αυτό, ελέγχουν πλήρως την τροφή που προσλαμβάνουν και συχνά καταφεύγουν σε δραστικότερα μέτρα, όπως η έντονη άσκηση και η λήψη καθαρκτικών, προκειμένου να επισπεύσουν την απώλεια βάρους. Σε προχωρημένο στάδιο, παύει πια να υπάρχει και η όρεξη, αφού η ασιτία έχει επηρεάσει τα αντίστοιχα κέντρα του εγκεφάλου και όχι μόνο. Σύμφωνα με τους παιδοψυχολόγους, η νόσος είναι διαταραχή της διατροφής που είναι έκφανση της πολύ κακής εικόνας που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους. Το ανορεξικό παιδί αρνείται να δει την πραγματικότητα, η οποία διογκώνεται σε τεράστιες διαστάσεις. Νομίζει για παράδειγμα ότι παραμορφώνεται μόλις παίρνει λίγα γραμμάρια βάρους. Συχνά, η ασιτία στην οποία υποβάλλονται τα ανορεξικά παιδιά αποτελεί έμμεσο τρόπο να κάνουν κακό στον εαυτό τους. Ως προς την επίδραση των εικόνων, δεν αρκεί η απλή μίμηση όσων βλέπει στην τηλεόραση για να οδηγηθεί ένα παιδί στη νευρική ανορεξία. Πρέπει να υπάρχει το κατάλληλο έδαφος στην ψυχοσύνθεση των παιδιών για να μπορέσουν όλα αυτά τα πρότυπα ομορφιάς να οδηγήσουν στην εμφάνιση της νόσου. Μάλιστα, ένα από τα χαρακτηριστικά της νευρικής ανορεξίας είναι ότι εμφανίζεται σε παιδιά που δεν προκαλούν προβλήματα στις οικογένειές τους. Είναι παιδιά προσαρμοσμένα, υπάκουα και χωρίς επαναστατικές τάσεις. Όμως, παρά την επιφανειακή ηρεμία, φαίνεται ότι τα παιδιά αυτά ζουν μια εσωτερική τρικυμία, που συχνά την εξωτερικεύουν προσπαθώντας να πληγώσουν τον εαυτό τους και τους γύρω τους. Γι’ αυτό και η αγωγή στα νοσοκομεία, εκτός από την φαρμακευτική προσπάθεια αποφυγής του θανάτου, στηρίζεται στο να εξωθηθεί το παιδί να εξωτερικεύσει τον συσσωρευμένο θυμό που κρύβει βαθιά μέσα του. Σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία για το 2018, το 6% του ελληνικού πληθυσμού νοσεί από διατροφικές διαταραχές και το 1% από νευρική ανορεξία, ενώ το 86% των εφήβων που νοσηλεύονται είναι κορίτσια).

Οι μαθητές μας καλούνται να σχολιάσουν τις ακόλουθες προτάσεις. Μπορούν να επιλέξουν μία από αυτές και να γράψουν την άποψή τους σε ένα μικρό επιχειρηματολογικό κείμενο.

1. Αυτό που παρουσιάζουν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι η πραγματική εικόνα του πολιτισμού μας.

2. Οποιοσδήποτε μπορεί να είναι αδύνατος.

3. Οι αδύνατοι άνθρωποι είναι πιο ευτυχισμένοι και πιο επιτυχημένοι.

4. Οι άνθρωποι είναι και παραμένουν υπέρβαροι επειδή τρώνε υπερβολικά και τούς λείπει ο αυτοέλεγχος.

5. Το υπερβολικό βάρος είναι επικίνδυνο για την υγεία.

(για τους εκπαιδευτικούς: για παράδειγμα είναι μύθος ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν τον ίδιο τύπο σώματος και άρα οποιοσδήποτε μπορεί να είναι αδύνατος. Πραγματικότητα: Το σωματικό βάρος ενός ατόμου ανθίσταται από τη φύση του στην αλλαγή, καθώς συνδέεται με το μεταβολισμό, το σωματότυπο και άλλους γενετικούς παράγοντες. Κάθε σώμα έχει ένα εύρος βάρους, όπου τείνει να διατηρείται από τη φύση του. Η δίαιτα έχει ανεπιθύμητες επιπτώσεις με την έννοια ότι αλλάζει τον τρόπο που το σώμα αντιδρά στις θερμίδες. Όταν στερείται θερμίδων, το σώμα υποθέτει πως λιμοκτονεί και έτσι υπερασπίζεται το λίπος που έχει μείνει καίγοντας τις θερμίδες πιο αργά).

Ποια είναι η πραγματική εμφάνιση όλων αυτών των διάσημων καλλιτεχνών που οι μαθητές θαυμάζουν και «ακολουθούν» στα social media; Προτείνουμε την ακόλουθη ιστοσελίδα όπου 40 διάσημες γυναίκες φωτογραφίζονται χωρίς μακιγιάζ. Τις αναγνωρίζουν; Τους προτείνουμε να ψάξουν για κάποιες από αυτές να βρουν φωτογραφίες τους με μακιγιάζ. Τι συνειδητοποιούν; (ότι αυτό που φαίνεται μπροστά από τις κάμερες είναι «φτιαχτό», είναι ένα κατασκεύασμα, η προσπάθεια λοιπόν να μοιάσουν στα πρόσωπα αυτά είναι τουλάχιστο χωρίς νόημα και πάντως μη λογική)

https://www.womenshealthmag.com/beauty/g26898164/celebrities-without-makeup-photos/

και επίσης κάποια βίντεο όπου φαίνεται τι μπορεί να κάνει κανείς με ειδικά λογισμικά για να αλλάξει την εμφάνισή του:

Ήταν πάντα έτσι τα πρότυπα ομορφιάς; Σήμερα, όμορφοι θεωρούνται οι αδύνατοι άνθρωποι. Συνέβαινε όμως το ίδιο στην αρχαία Ελλάδα ή την Αναγέννηση;

Οι μαθητές καλούνται να μελετήσουν τους ακόλουθους πίνακες…

https://pateras.files.wordpress.com/2012/01/images.jpg (1503-1519)

https://antikleidi.com/wp-content/uploads/2015/10/a-greek-beauty-1905.jpg (1905)

https://antikleidi.com/wp-content/uploads/2015/10/The-Beautiful-Greek-Woman.jpg (1731)

https://antikleidi.com/wp-content/uploads/2015/10/greekgirl.jpg (1821)

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE%BD%CE%B4%CF%85%CF%83%CE%B7_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Caryatid_Erechtheion_BM_Sc407.jpg (αρχαία Ελλάδα)

http://www.diakonima.gr/wp-content/uploads/2015/02/10984067_424113431084753_2007050730172000183_n.jpg (Βυζάντιο)

https://www.flust.gr/wp-content/uploads/2017/06/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CF%85%CF%80%CE%B1-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%B9%CE%AC%CF%822.jpg (Μεσαίωνας, οι γυναίκες ήταν όμορφες αν είχαν μεγάλα μέτωπα)

…Και να τους συγκρίνουν με την εικόνα των ανορεξικών μοντέλων της εποχής μας:

https://www.secret-life.gr/%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CF%86%CF%85%CE%BB%CE%AC%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%AE%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B5%CE%AF/

Οι διαφορές όμως ως προς τα πρότυπα ομορφιάς δεν αφορούν μόνο στον χρόνο (χαρακτηριστικό είναι το βίντεο:  https://www.youtube.com/watch?time_continue=180&v=Xrp0zJZu0a4&feature=emb_logo αλλά και στον τόπο. Το 2020, τα πρότυπα ομορφιάς είναι ίδια σε όλον τον πλανήτη;

Δείτε για παράδειγμα, το πρότυπο της ωραίας γυναίκας…

…στην Ιαπωνία σήμερα (λευκό δέρμα)

https://www.flust.gr/wp-content/uploads/2017/06/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%84%CF%85%CF%80%CE%B1-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%B9%CE%AC%CF%821.jpg

…στη Μιανμάρ σήμερα (μακρύς λαιμός)

Η φυλή της Μιανμάρ και ο λαιμός της καμηλοπάρδαλης

…στη φυλή των Μασάι στην Αφρική σήμερα (τραβηγμένα αυτιά)

The Masai woman: a true reflection of African Beauty

…στους Μαορί της Νέας Ζηλανδίας (τατουάζ στα χείλη)

https://gr.pinterest.com/pin/634092822504852726/

…στην Κίνα (λευκό δέρμα)

https://gr.pinterest.com/pin/470555861063333267/

…στη Μαυριτανία (όμορφες είναι οι παχύσαρκες)

https://www.marieclaire.com/politics/news/a3513/forcefeeding-in-mauritania/

Δίνουμε στους μαθητές μας το ακόλουθο κείμενο και ζητούμε να το διαβάσουν.

 Φοβάμαι τον οδοντίατρο…

 «Ο Μιχάλης είναι ένας μαθητής της έκτης δημοτικού. Σήμερα το πρωί ξύπνησε με έναν φοβερό πονόδοντο. Δε λέει όμως τίποτε στους γονείς του. Πηγαίνει στο σχολείο νηστικός και προσπαθεί να ξεχάσει τον πόνο του. Οι ώρες περνούν και ο Μιχάλης επιστρέφει στο σπίτι εξουθενωμένος από τον πόνο αλλά και την προσπάθειά του να τον κρύψει. Η μητέρα του τον ρωτάει γιατί δεν τρώει και εκείνος ομολογεί ότι ένα δόντι του πονάει. Του προτείνει να πάνε στον οδοντίατρο αλλά ο Μιχάλης αρνείται πεισματικά. Απαντά ότι αν κοιμηθεί λίγη ώρα ο πόνος του θα περάσει. Αυτό που ντρέπεται να ομολογήσει, είναι ότι φοβάται να πάει στον οδοντίατρο. Πριν λίγες μέρες είδε μια ελληνική ταινία με πρωταγωνιστή τον Θανάση Βέγγο. Ο δημοφιλής κωμικός επισκέπτεται έναν οδοντίατρο επειδή έχει πονόδοντο. Εκεί διαδραματίζονται κωμικές σκηνές με τον γιατρό να κυνηγάει τον Βέγγο με υποτυπώδη εργαλεία και τον Βέγγο να ουρλιάζει από τον πόνο παρέα με ένα τσούρμο υποψήφιους πελάτες, που στην αίθουσα αναμονής περίμεναν έντρομοι τη σειρά τους για την «ηλεκτρική καρέκλα». Το μεσημέρι δεν καταφέρνει να κοιμηθεί. Σηκώνεται και ανοίγει την τηλεόραση. Στην πολλοστή επανάληψη ενός κωμικού σήριαλ, παρακολουθεί την πρωταγωνίστρια να σφαδάζει από τον πονόδοντο και να προσπαθεί να μουδιάσει το δόντι της πίνοντας ούζο. Τελικά οδηγείται σε έναν άξεστο οδοντίατρο όπου ο πόνος της μεγαλώνει, καθώς στην αίθουσα αναμονής ακούει έναν ασθενή να ουρλιάζει την ώρα μιας οδοντιατρικής επέμβασης….».

Ζητούμε από τα παιδιά να αναστοχαστούν και να απαντήσουν στα ακόλουθα:

–          Τι σας εντυπωσίασε στο κείμενο αυτό;

–          Μπορείτε να δώσετε μια δική σας συνέχεια στην ιστορία;

–          Τι φοβάται ο πρωταγωνιστής του κειμένου;

–          Πώς γεννήθηκε αυτός ο φόβος στο μυαλό του;

–          Πιστεύετε ότι έχει δίκιο να φοβάται;

–          Γνωρίζετε άλλους τέτοιους φόβους που έχουν σχέση με την τηλεόραση;

 Δίνουμε στους μαθητές μια λίστα και τους ζητούμε να υπογραμμίσουν όποια περίπτωση φόβου τους αφορά και να μας πουν αν πιστεύουν ότι οι φόβοι αυτοί έχουν σχέση με την τηλεόραση. Αφήνουμε στο τέλος μερικές κενές γραμμές και τους ζητούμε να προσθέσουν και άλλους φόβους.

-τα έντομα

-τα φίδια

-τους γιατρούς

-το σκοτάδι.

-οι ξένοι

–

Μπορούν να μας περιγράψουν τα συναισθήματά τους απέναντι στην κατάσταση που τους προκαλεί φόβο; Και κατ’ επέκταση, τι σωματικά συμπτώματα τους προκαλεί ο συγκεκριμένος φόβος; (ιδρώτας, ταχυκαρδία, νευρικότητα, τρέμουλο, δυσκολία αναπνοής κλπ). Το έχουν ποτέ συζητήσει με κάποιον μεγαλύτερο; Αν όχι, γιατί;

 Συγκεντρώνουμε τους σημαντικότερους φόβους των παιδιών σε μια λίστα. Συζητούμε για τις πηγές που τους δημιούργησαν. Πρόκειται για ένα ατυχές περιστατικό, είναι φοβίες των γονιών τους, είδαν κάτι στην τηλεόραση, είχαν μια αρνητική εμπειρία κλπ. Τι κάνουν για να αντιμετωπίσουν τα παιδιά τους φόβους τους; (για παράδειγμα, αν φοβούνται το σκοτάδι, αφήνουν στο δωμάτιο ένα φωτάκι ανοιχτό). Υπάρχουν φόβοι που γεννιούνται από την τηλεόραση; Ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί; Ενδεικτική (σύμφωνα με έρευνες) είναι η παρακάτω λίστα:

–          το σκοτάδι (στα θρίλερ το σκοτάδι πρωταγωνιστεί)

–          οι γιατροί και ιδιαίτερα οι οδοντίατροι

–          οι εξωγήινοι

–          τα έντομα

–          τα φίδια

–          οι ξένοι

–          οι κλέφτες

–          το κολύμπι (καρχαρίες), κλπ

Ολοκληρώνουμε με συζήτηση στην τάξη. Τι φταίει για όλους αυτούς τους φόβους; Η λύση θα ήταν απλώς να κλείσουμε την τηλεόραση; Ποιοι μπορούν να μας βοηθήσουν ώστε να ερμηνεύουμε σωστά την τηλεοπτική εικόνα;

Επέκταση Α: Προτείνεται για κάθε περίπτωση φόβου, να γίνει διεξοδικότερη συζήτηση. Η απάντηση στον φόβο είναι συνήθως η ενημέρωση. Για κάθε μία περίπτωση, οι μαθητές μπορούν να κάνουν έρευνα στο διαδίκτυο. Για παράδειγμα:

 …ως προς τον φόβο για τους καρχαρίες: Κάνοντας μια μικρή έρευνα, διαπιστώνει κανείς ότι ακόμη και στα πιο «επικίνδυνα» νερά (Φλόριδα, Χαβάη, Αυστραλία ή Νότια Αφρική) το να δεχτεί κάποιος επίθεση από καρχαρία είναι στατιστικά απίθανο: η πιθανότητα είναι 1 στα 264 εκατομμύρια! Την προηγούμενη δεκαετία στις ΗΠΑ υπήρξαν μόλις 10 θανάσιμες επιθέσεις, ενώ το ίδιο διάστημα 7.053 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κάνοντας ποδήλατο.

 … ως προς τον φόβο για τους κεραυνούς: Σημαντικό είναι να εξηγήσουμε στα παιδιά τι είναι ένας κεραυνός ώστε να απομυθοποιήσουμε την ένταση του γεγονότος (Καθώς τα σύννεφα κινούνται και τρίβονται με τα ρεύματα του αέρα αναπτύσσονται σ’ αυτά αντίθετα ηλεκτρικά φορτία. Ανάμεσα στα ηλεκτρικά φορτία αναπτύσσονται ισχυρές ελκτικές δυνάμεις (τα ετερώνυμα έλκονται) και ακολουθεί ηλεκτρική εκκένωση – σπινθήρας. Κεραυνός είναι ο σπινθήρας που δημιουργείται ανάμεσα στο σύννεφο και στο έδαφος)

κ.ο.κ.

Επέκταση Β: Ακόμη οι μικροί μαθητές μπορούν να δουν ένα παραμύθι με τίτλο «Ο φόβος» και να το επεξεργαστούν: τι φοβόταν οι τρεις αδερφές, ποιος τις βοήθησε, πώς αντιμετώπισε τον φόβο ο αδερφός τους, τι συνειδητοποίησε στο τέλος; Οι μαθητές μπορούν να εικονογραφήσουν το παραμύθι

Επέκταση Γ: Τι ήταν ο Φόβος στη μυθολογία; Οι μαθητές κάνουν μια έρευνα και παρουσιάζουν τα ευρήματά τους; (…μυθικός γιος του θεού Άρη. Συνόδευε τον πατέρα του στους πολέμους και προκαλούσε τον τρόμο και τη φρίκη στους ανθρώπους)

(Στη δραστηριότητα αυτή προσεγγίζουμε με τους μαθητές μας το έργο του Αλέξη Ακριθάκη, ζωγράφου. Κάποιες από τις  ιδέες προέρχονται από τη διδακτική πρόταση της εκπαιδευτικού Χ. Τερζητάνου «Γνωριμία με έναν καλλιτέχνη-Ακριθάκης»)

Παροτρύνουμε τους μαθητές μας να επισκεφτούν την ακόλουθη ιστοσελίδα

http://artopos.org/artists/akrithakis/works/port-lobby-gr.html

και να εστιάσουν στα έργα του:

·         «Πεταλούδες», του 1969

·         «Λάδι σε μουσαμά», του 1971

·         «Το μεγάλο ταξίδι», του 1977 και

·         «Λάδι», του 1973

-Ποια χρώματα χρησιμοποιεί ο ζωγράφος;

-Είναι έντονα ή απαλά;

-Ποια σχήματα διακρίνετε;

-Τι είδους γραμμές χρησιμοποιεί ο δημιουργός;

-Αναγνωρίζετε πρόσωπα, ζώα ή αντικείμενα στους συγκεκριμένους πίνακες; Ποια;

-Αποτυπώνει ο δημιουργός έναν πραγματικό ή φανταστικό κόσμο;

-Θα μπορούσε κάποιος από αυτούς τους πίνακες να αποτυπώνει ένα όνειρο;

-Διαλέξτε έναν και περιγράψτε τα συναισθήματα που σας προκαλεί

-Θα δίνατε έναν άλλον τίτλο στο έργο; Αν ναι, ποιον;

-Αν προσθέσατε τον εαυτό σας σε έναν πίνακά του, τι θα τον βάζατε να κάνει;

-Διαλέξτε έναν πίνακα. Αν έβγαζε ήχους, τι ήχους θα ακούγατε;

Οι μαθητές επισκέπτονται την ακόλουθη ιστοσελίδα:

http://dp.iset.gr/artist/view.html?id=910&tab=artworks&start=0&limit=8

Περιεργάζονται το σύνολο των έργων του. Ποιος πίνακάς του τους αρέσει πιο πολύ και γιατί;

Στη συνέχεια οι μαθητές εστιάζουν στα έργα που είναι αναρτημένα στην προαναφερόμενη ιστοσελίδα. Υπάρχει κάποιο μοτίβο που επαναλαμβάνεται; Ποιο; (η βαλίτσα…)

Γιατί νομίζετε ότι το κάνει αυτό ο Ακριθάκης;  Οι μαθητές προσπαθούν να φανταστούν. Ίσως μαντεύουν ότι ο ζωγράφος αγαπάει τα ταξίδια ή κάτι έζησε που τον έκανε να ταυτιστεί τόσο πολύ με αυτό το αντικείμενο. Πριν μας απαντήσουν, τους ζητούμε να λάβουνε υπόψη τους το ακόλουθο κείμενό του:

«Έχω διαβάσει όλες τις Οδύσσειες, του Καζαντζάκη, του Εφταλιώτη, του Τζόυς και φυσικά του Ομήρου. Δεν έφτασα ποτέ στην Ιθάκη. Η Ιθάκη μου έδωσε το ωραίο ταξίδι. Χωρίς αυτήν, δε θα ‘βγαινα στον δρόμο. Είναι το ταξίδι που έχει σημασία εδώ. Η πορεία»

Καθώς και αυτό:

«Είναι ένας ταξιδιώτης με μία βαλίτσα. Όταν συναντάει μεγάλα παιδιά, την ανοίγει. Κάποιοι, όμως, δεν θα δουν ποτέ τι έχει μέσα» με το οποίο τον περιέγραφε ο Κώστας Ταχτσής.

Έχουν βαλίτσες τα παιδιά στο σπίτι τους; Τις βγάζουν και τις περιεργάζονται. Τι βαλίτσες είναι; Μοιάζουν με αυτές των έργων του Ακριθάκη; Θυμούνται μια ιστορία που έζησαν με κάποια από αυτές τις βαλίτσες; Ρωτούν και τα άλλα μέλη της οικογένειας. Γράφουν ένα περιγραφικό κείμενο (πιθανότατα για ένα ταξίδι που έκαναν με τις βαλίτσες αυτές ή μια άλλη αστεία ή περίεργη ιστορία)

Οι μαθητές διαλέγουν τη βαλίτσα που τους άρεσε περισσότερο και τη ζωγραφίζουν; Ποια θα έπαιρναν μαζί τους σε ένα ταξίδι;

Γνωρίζουν οι μαθητές τον Αλέξη Ακριθάκη; Τους ζητούμε να δουν το ακόλουθο βίντεο της εκπαιδευτικής τηλεόρασης:

https://safeyoutube.net/w/oiA4

και στη συνέχεια, δυο φωτογραφίες του που υπάρχουν εδώ:

Αλέξης Ακριθάκης. Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 20ου αιώνα

Βλέποντας τις φωτογραφίες αυτές, τι άνθρωπος φαντάζονται ότι ήταν; Τι μπορούν να καταλάβουν από τις εκφράσεις του προσώπου, τη στάση του σώματός του κλπ;

…και να κάνουν μια έρευνα στο διαδίκτυο για να συγκεντρώσουν πληροφορίες. Στη συνέχεια, μπορούν να δημιουργήσουν μια πολυμεσική παρουσίαση. Τους ζητούμε –εκτός από τις πληροφορίες που θα συγκεντρώσουν- να ενσωματώσουν και τα ακόλουθα θέματα/ερωτήματα:

-Γιατί μια σημαντική του έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη ονομάστηκε «Τσίκι-Τσίκι»; Ποιος επινόησε τον όρο και γιατί αφορά τον Ακριθάκη;

-Σε ποιο έργο του κάνει αναφορά στη Χούντα του 1967;

-Τι ήταν το «Σβουμ» και τι θέση είχε στη ζωή του;

Ο ζωγράφος δήλωσε σε κάποια συνέντευξή του:

«Από πολύ μικρός είχα το ψώνιο της ζωγραφικής. Ήμουνα σίγουρος πως μια μέρα θα γινόμουν ζωγράφος. Όπως άλλα παιδιά φτιάχνουν ιστορίες με λέξεις, εγώ έφτιαχνα ιστορίες με εικόνες, τη μια δίπλα στην άλλη, πάνω σε μια κορδέλα με χαρτί, που καμιά φορά έφτανε και τέσσερα μέτρα μάκρος». Οι μαθητές μας έχουν κρατήσει τις δικές τους παιδικές ζωγραφιές; Ρωτούνε τους γονείς τους. Αν βρίσκονται κάπου, τις περιεργάζονται και μας στέλνουν μία από αυτές. Πώς φαντάζονται τον μικρό Ακριθάκη να ζωγραφίζει; Τον αποτυπώνουν σε ένα σχέδιο.

Ως επέκταση οι μαθητές μπορούν:

Α. Να διαλέξουν ένα έργο του Ακριθάκη και να το αλλάξουν κάνοντας ένα δικό τους (αλλάζοντας χρώματα, μεγέθη, όγκους)

Β. Να υποθέσουν ότι γίνονται επιμελητές μιας έκθεσης που θα γίνει για το έργο του Ακριθάκη. Να επιλέξουν όσους πίνακες θέλουν και να τους ομαδοποιήσουν ώστε να τους τοποθετήσουν σε τρεις διαφορετικές αίθουσες ενός εικαστικού χώρου. Ποιους πίνακες θα επέλεγαν, πώς θα τους χώριζαν σε τρεις ομάδες και τι τίτλο θα έβαζαν σε κάθε μία από τις τρεις αίθουσες της έκθεσης;

Γ. «Σου λέω, είναι μια βαλίτσα, μια μπάλα, μία καρδούλα, ένα τετράγωνο και ένα τόξο. Άκουσες; Δεν ξέρω τίποτε από εδώ. Τα λόγια γίνονται εικόνα». Διάβασε αυτό το κείμενο του Ακριθάκη και της κόρης του Χλόης και δημιουργήστε τη δική σας εικόνα, τον δικό σας πίνακα με μια βαλίτσα, μια μπάλα, μια καρδούλα και ένα τετράγωνο…

Η σημερινή πρόταση θα χρησιμοποιήσει ως αφόρμηση ένα ντοκιμαντέρ με θέμα την αρχαία ελληνική τεχνολογία. Το βίντεο είναι αφορμή ώστε οι μαθητές να ερευνήσουν περισσότερα για τις απίστευτες δημιουργίες και κατασκευές των αρχαίων προγόνων μας.

Το ντοκιμαντέρ θα είναι διαθέσιμο έως τις 30 Μαΐου, άρα αυτή η δραστηριότητα πρέπει να γίνει πριν την  ημερομηνία αυτή.

Το ντοκιμαντέρ «ΕΥΡΗΚΑ! Επιστήμη, τέχνη και τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων» σε σκηνοθεσία Νικήτα Μήκα και σε αφήγηση του Ομότιμου Καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Θεοδόση Τάσιου είναι μία συμπαραγωγή της COSMOTE TV και του Μουσείου Ηρακλειδών. Μας ξεναγεί στην μεγάλη έκθεση αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας με τον τίτλο “EUREKA”, που το 2017 παρουσιάστηκε στην Κίνα. 

Ακολουθούν κάποιες από τις ενότητες του ντοκιμαντέρ που μπορούμε να δουλέψουμε με τους μαθητές μας:

·         Α. Κατασκευές και μεγάλα έργα (2.30-10.00)

·         Β. Μέτρηση χρόνου και αποστάσεων (10.00-17.00)

·         Γ. Μηχανολογία (17.15-19.50)

·         Δ. Αυτοματοποιητική (19.50-27), ίσως η πιο εντυπωσιακή ενότητα

Προτείνω να επιλέξετε δύο από τις ενότητες αυτές (η πιο εντυπωσιακή είναι η Δ) και να ζητήσετε από τους μαθητές σας:

-Να δουν τις ενότητές τους (και φυσικά όλο το ντοκιμαντέρ)

-Να επιλέξουν σε κάθε ενότητα ένα έργο ή μία κατασκευή

-Να την περιγράψουν, να τη ζωγραφίσουν

-Να εξηγήσουν ποια χαρακτηριστικά την κάνουν μοναδική και σπουδαία

-Να βρουν επιπλέον πληροφορίες γι’ αυτή και να δημιουργήσουν μια πολυμεσική παρουσίαση

Αναλυτικά οι ενότητες που προτείνονται:

Α. Κατασκευές και μεγάλα έργα (2.30-10.00)

1.Στέγη Προπυλαίων

2.Προϊστορική οικία στο Ακρωτήρι της Θήρας, 17^ος αιώνας π.Χ.

3.Εγκατάσταση υγιεινής στο Ακρωτήρι της Θήρας, 17^ος αιώνας π.Χ.

4. Η «Κρήνη του Θεγάνους» στα Μέγαρα, 6^ος αιώνας π.Χ.

5. Επαλίνειο όρυγμα, 6^ος αιώνας π.Χ.

6. Εκτροπή χειμάρρου στην Τίρυνθα, 13^ος αιώνας π.Χ.

7. Αποξήρανση της λίμνης Κωπαΐδας, 14^ος αιώνας π.Χ.

8. Διολκός, 6^ος αιώνας π.Χ.

Β. Μέτρηση χρόνου και αποστάσεων (10.00-17.00)

1. Ωρολόγιο Ανδρόνικου Κυρρήστου, 2^ος αιώνας π.Χ.

2. Υδραυλικά ωρολόγια τύπου κλεψύδρας

3.Ηλιακό ωρολόγιο από το Κούριον της Κύπρου

4.Το ξυπνητήρι του Πλάτωνος

5. Υδραυλικό ωρολόγιο του Κτησίβιου

6. Φορητό ηλιακό ωρολόγιο, 3^ος -4^ος αιώνας μ. Χ.

7. Οδόμετρο Ήρωνος, 1^ος αιώνας μ.Χ.

Γ. Μηχανολογία (17.15-19.50)

1. Ανυψωτική μηχανή

2. Αιολόσφαιρα ή Αιόλου πηγή

3. Αντλία Κτησίβιου, 3^ος αιώνας π.Χ.

Δ. Αυτοματοποιητική (19.50-27)

1. Η βαδίζουσα αυτόματη θεραπαινίς Φίλωνος και Ήρωνος

2.Αυτόματος κερματοδέκτης

3.Μουσικός καθρέφτης Κτησίβιου

4.Κινητόν αυτόματο Ήρωνος

5. «Στατόν» αυτόματο θέατρο Ήρωνος

6. Αυτόματες πύλες ναού

7. Ρύθμιση στάθμης υγρών Φίλωνος

(Σήμερα θα κάνουμε ένα ταξίδι στην ελληνική και την παγκόσμια ιστορία, με οδηγό… μια μπάλα ποδοσφαίρου…)

Ενημερώνουμε τους μαθητές μας ότι θα κάνουμε ένα γρήγορο ταξίδι στην ιστορία του 20^ου αιώνα, μέσα όμως από σημαντικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες.

Το ποδοσφαιρικό αυτό «ταξίδι» θα γίνει με στάσεις σε σημαντικές ημερομηνίες σταθμούς. Κάθε στάση θα είναι αφορμή για μια δράση για τους μαθητές:

1^η στάση: 1872: πρώτος διεθνής αγώνας ποδοσφαίρου. Ήταν το πρώτο επίσημο ματς ποδοσφαίρου που παίχθηκε ποτέ. Αντίπαλοι η Σκωτία και η Αγγλία, στη Γλασκώβη, στο γήπεδο Χάμιλτον Κρέσεντ (Hamilton Crescent) της ομάδας κρίκετ Γουέστ οφ Σκότλαντ Κρίκετ Κλαμπ (West of Scotland Cricket Club), στο Πάρτικ.

Προτεινόμενες ιστοσελίδες:

https://www.iefimerida.gr/news/379757/i-mpala-ehei-ti-diki-tis-istoria-san-simera-1872-o-protos-diethnis-agonas-podosfairoy

https://www.gazzetta.gr/planetfootball/retro/article/1418968/30-noemvrioy-1872-podosfairo-sti-sentra

http://www.nbozionelos.gr/2019/11/1872.html

Τι ιδιαιτερότητες είχε εκείνος ο πρώτος αγώνας; Τι διαφορές εντοπίσατε στο άθλημα σε σχέση με όσα γνωρίζετε ότι ισχύουν σήμερα;

2^η στάση: Α΄ παγκόσμιος πόλεμος: 1914. Ζητούμε από τους μαθητές μας να βρουν πληροφορίες γι’ αυτόν τον σημαντικό αγώνα που έφερε μαζί ειρηνικά Άγγλους και Γερμανούς στρατιώτες (σε έναν πόλεμο που κόστισε πάνω από 20 εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές)

Προτεινόμενες ιστοσελίδες:

https://tvxs.gr/news/san-simera/i-%C2%ABantarsia-tis-anakoxis%C2%BB-ta-xristoygenna-toy-1914

https://www.mixanitouxronou.gr/anakochi-ton-christougennon-otan-fantari-agnoisan-tous-stratigous/

https://www.gazzetta.gr/stili/to-mauro-kouti/article/571871/otan-podosfairo-stamatise-ton-polemo

Οι μαθητές καλούνται να αποτυπώσουν τα γεγονότα περιγράφοντας συνοπτικά τι έγινε, προσθέτοντας φωτογραφίες που θα βρουν στο διαδίκτυο, εκφράζοντας τα δικά τους συναισθήματα. Πώς αισθάνθηκαν εκείνη την ημέρα οι αντίπαλοι στρατιώτες; Τι κατάφεραν μέσω του ποδοσφαίρου;

Μια συγκινητική διαφήμιση (σοκολάτας) του 2014, αποτυπώνει τη στιγμή…. Ποιο είναι το μήνυμά της;

3^η στάση: 1920. Γυναικείο ποδόσφαιρο στον Αγγλία. Το 1920, το «Γκούντισον Παρκ» του Λίβερπουλ θα γεμίσει ασφυκτικά από 53.000 θεατές που θέλησαν να παρακολουθήσουν ένα παιχνίδι ανάμεσα στις γυναίκες της «Αγίας Ελένης» και τις «Dick Kerr’s Ladies». Ζητούμε από τους μαθητές μας να κάνουν έρευνα για την ιστορία του γυναικείου ποδοσφαίρου και να εντοπίσουν ημερομηνίες σταθμούς. Γιατί κατά τη διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου άνθισε το γυναικείο ποδόσφαιρο στην Αγγλία; Γιατί παρόλα αυτά το 1921 η Αγγλική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου απαγόρευσε τη διεξαγωγή γυναικείων ματς σε χώρο με σταθερές θέσεις;

Προτεινόμενη ιστοσελίδα:

http://www.england365.gr/article/77757/%CE%97-%CE%AC%CE%B3%CE%BD%CF%89%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%AF%CF%81%CE%BF%CF%85

Με αφορμή τον προβληματισμό για τη συμμετοχή των γυναικών στο ποδόσφαιρο, ερχόμαστε στο… 2019 και ζητούμε από τους μαθητές μας να σχολιάσουν την παρακάτω είδηση: «Ιστορική στιγμή: Ιρανές σε ποδοσφαιρικό αγώνα μετά από 40 χρόνια»

http://www.topontiki.gr/article/345210/istoriki-stigmi-iranes-se-podosfairiko-agona-meta-apo-40-hronia-photos

Τι τους εντυπωσιάζει στην είδηση αυτή; Ισχύουν τέτοιες απαγορεύσεις στην Ελλάδα;

4^η στάση: Β΄ παγκόσμιος πόλεμος: 1942. Έντεκα ποδοσφαιριστές της Ντιναμό Κιέβου, εκτελέστηκαν το 1942, μετά τον ποδοσφαιρικό αγώνα με επίλεκτη ομάδα της Βέρμαχτ, γιατί δεν δέχτηκαν να χάσουν!

Προτεινόμενες ιστοσελίδες:

Ένας ιστορικός αγώνας που μετατράπηκε σε ντέρμπι θανάτου

https://www.onalert.gr/san-shmera/Ntermpi_thanatoyEnas_istorikos_podosfairikos_agonas_BINTEO/82458/

Τι δείχνει η απόφαση των Γερμανών να εκτελέσουν τους Ουκρανούς ποδοσφαιριστές; Γιατί οι Ουκρανοί ποδοσφαιριστές δεν πειθάρχησαν; Δεν υποψιάζονταν την τιμωρία τους; Τι δείχνει η απόφασή τους; Εσείς τι θα κάνατε στη θέση τους; Μπείτε στη θέση ενός Ουκρανού και ενός Γερμανού ποδοσφαιριστή. Το βράδυ πριν τον αγώνα και οι δύο γράφουν στο ημερολόγιό τους τις σκέψεις τους για την επόμενη μέρα.

5^η στάση: Κατοχή, Σέρρες: Στη διάρκεια της τετράχρονης Βουλγάρικης κατοχής, κάποιοι Σερραίοι ποδοσφαιρόφιλοι βρήκαν το κουράγιο να συγκροτήσουν όχι μία αλλά τρεις ελληνικές ομάδες ποδοσφαίρου, που είχαν βέβαια ονόματα βουλγάρικα (Τα έντεκα μαύρα μάτια/εντινάισε τσέρνι οτσί, Μαύρος αετός/τσέρνι ορλιιάκ, Η ελπίδα/ναντέζνα) αλλά σύνθεση ελληνική και προπάντων φρόνημα Ελληνικό… Διαβάστε την περιγραφή των γεγονότων στο βιβλίο της τοπικής ιστορίας (πηγή: Κοταμανίδης, Σ. (2978). Μια σύντομη αναδρομή στο κατοχικό σερραϊκό ποδόσφαιρο, Πανσερραϊκό Ημερολόγιο, τόμος Δ΄):

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/20os-aionas-a/i-periodos-tis-katoxis/286-enot27-football

Τι το διαφορετικό είχε αυτός ο αγώνας; Γιατί παρόλα αυτά οι Έλληνες ποδοσφαιριστές δέχονταν να αγωνιστούν υπό αυτές τις συνθήκες;

6^η στάση: 1953, Αγγλία. Ο αγώνας του αιώνα… (Αγγλία-Ουγγαρία: 3-6)

Προτεινόμενη ιστοσελίδα:

http://www.mentality10.com/athlitika-category/podosfairo-category/item/219-o-podosfairikos-agonas-poy-xaraktiristike-o-agonas-tou-aiona

Γιατί αν και φιλικός, ο συγκεκριμένος αγώνας χαρακτηρίστηκε «αγώνας του αιώνα»; Ποιο ήταν το πολιτικό παρασκήνιο πίσω από το αγώνα; Ποιο μάθημα πήραν οι Άγγλοι από αυτόν;

7^η στάση: 1981, Στάδιο Καραϊσκάκη, Πειραιάς. Ο Ολυμπιακός θριαμβεύει με 6-0 της ΑΕΚ και οι φίλαθλοι των ερυθρολεύκων τρέχουν να βγουν από το γήπεδο για να αποθεώσουν τους ποδοσφαιριστές. Τα τουρνικέ όμως στην Θύρα 7 είναι κλειστά, κάποιος γλιστράει στα σκαλιά, όσοι έρχονται από πίσω δεν καταλαβαίνουν μέσα στη φασαρία τι γινόταν μπροστά τους με αποτέλεσμα 21 ψυχές να χαθούν τόσο άδικα.

Προτεινόμενες ιστοσελίδες:

https://www.sport24.gr/football/omades/Olympiakos/o-kosmos-thymatai-thn-tragwdia.771950.html

https://www.koutipandoras.gr/article/oyra-7

Πέρα από τις ευθύνες των διοργανωτών ή της πολιτείας, ποιες συμπεριφορές οδήγησαν στον άδικο θάνατο τόσων νέων ανθρώπων; Γνωρίζετε άλλες παρόμοιες ποδοσφαιρικές τραγωδίες; (Burden Park, Μπόλτον, Αγγλία/1946, National Stadium, Λίμα, Περού/1964, El Monumental, Μπουένος Άιρες, Αργεντινή/1968, Kayseri Ataturk Stadium, Καισάρεια, Τουρκία/1968, Ibrox Stadium, Γλασκόβη, Σκοτία/1971, Luzhniki, Μόσχα, Ρωσία/1982, Valley Parade, Μπράντφορντ, Αγγλία/1985, Heysel, Βρυξέλλες, Βέλγιο/1985, Kathmandu stadium, Κατμαντού, Νεπάλ/1988, Hillsborough Stadium, Σέφιλντ, Αγγλία/1989, Oppenheimer Stadium, Ορκνεϊ, Ν. Αφρική/1991, Estadio Mateo Flores, Γουατεμάλα Σίτι, Γουατεμάλα/1996, Ellis Park, Γιοχάνεσμπουργκ, Ν. Αφρική/2001, Accra Sports Stadium, Aκρα, Γκάνα/2001).

(Σημείωση: Οι στάσεις είναι αρκετές, αλλά μπορούν να γίνουν και περισσότερες. Ουσιαστικά χρησιμοποιούμε το ποδόσφαιρο για να μιλήσουμε για την ιστορία αλλά και την οπαδική συμπεριφορά όπως για το ιδεώδες του αθλητισμού. Τροποποιώντας τις στάσεις μπορούμε να προσεγγίσουμε άλλες ιστορικές περιόδους)

(Οι ιδέες γι’ αυτή τη δραστηριότητα προέρχονται από το εκπαιδευτικό υλικό «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους (9-16 ετών)» της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας)

Ρωτάμε τα παιδιά αν γνωρίζουν πόσα διαφορετικά είδη πουλιών υπάρχουν στην Ελλάδα και τα παροτρύνουμε να αναφέρουν ελεύθερα όποιο είδος πουλιού γνωρίζουν. Θέτουμε διάφορους προβληματισμούς:

·         Τη διάκριση μεταξύ άγριων ειδών πουλιών και ειδών πουλιών συντροφιάς

·         Την τεράστια ποικιλία που διακρίνουμε μεταξύ των πουλιών

·         Τις διαφορές και τις ομοιότητές τους

·         Γιατί υπάρχουν τόσα διαφορετικά είδη;

·         Ποιες ανάγκες εξυπηρετούν οι διαφοροποιήσεις αυτές;

Ζητούμε από τους μαθητές να επιλέξουν ένα από αυτά τα πουλιά και να συλλέξουν πληροφορίες γι’ αυτό:

·         Με τί τρέφεται;

·         Πώς βρίσκει την τροφή του;

·         Σε ποιες περιοχές θα το συναντήσουμε;

…και στη συνέχεια να το ζωγραφίσουν.

Τι γνωρίζουν οι μαθητές για τα πουλιά και τον τρόπο που εμφανίστηκαν και εξελίχθηκαν στον πλανήτη μας; Τους ζητούμε να δουν μια πολυμεσική παρουσίαση (της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας): http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/parelthon.pps

Εστιάζουμε στη δική μας περιοχή (περιφερειακή ενότητα Σερρών) και σε πουλιά που ζουν στην περιοχή μας. Καταγράφουμε όσα γνωρίζουμε (π.χ. ορεινή και πεδινή πέρδικα, φάσσες, φασοπερίστερα, τρυγόνια, αγριόκοτες, κοτσύφια, χαλκοκουρούνες, μελισσοφάγοι, τσαλαπετεινοί, αγριόπαπιες, αργυροπελεκάνοι, πελαργοί, νανόχηνες, ορτύκια κλπ). Υπάρχουν κάποια από αυτά που ανήκουν στα λεγόμενα «απειλούμενα» είδη; Αν δεν το βρουν τα παιδιά, τους ενημερώνουμε για τη νανόχηνα της λίμνης Κερκίνης (χωρίς επιπλέον πληροφορίες σε αυτή τη φάση). Ξεκινάμε συζήτηση με τα παιδιά για τους κινδύνους που διατρέχουν τα πουλιά:

·         Πώς τα πουλιά μπορούν να χάσουν το σπίτι τους;

·         Πότε μπορεί να λιγοστέψει η τροφή τους;

·         Μπορούμε να κυνηγάμε όλα τα πουλιά, όλες τις εποχές του χρόνου;

Οι μαθητές καταγράφουν τις απειλές σε ένα συνοπτικό κείμενο.

Ομαδοποιούμε τις απειλές κάνοντας διάκριση μεταξύ φυσικών (κρύο, καταιγίδες, φυσικοί εχθροί όπως αλεπούδες, γάτες, μεγαλύτερα πουλιά κ.λπ.) και ανθρωπογενών απειλών (παράνομο κυνήγι, απώλεια βιοτόπων, κ.λπ.). Γιατί είναι σημαντικό να προστατευτούν όλα τα  επαπειλούμενα είδη; Προτείνουμε στους μαθητές μας μια πολυμεσική παρουσίαση της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας για τη βιοποικιλότητα:

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/zoi.pps

Παροτρύνουμε τους μαθητές μας να διαβάσουν το ταξίδι της νανόχηνας εδώ (σελ. 45-47):

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/activities2.pdf

Στη συνέχεια απαντούν σε κάποιες ερωτήσεις όπως:

·         Από πόσες χώρες περνά η Νανόχηνα;

·         Ποιες είναι οι χώρες αυτές;

·         Πώς δραστηριοποιούνται σε κάθε χώρα;

·         Αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα σε κάθε χώρα; Γιατί;

·         Τι θα συμβεί στο κοπάδι αν σε κάποια χώρα δεν υπάρχει πια κατάλληλος βιότοπος για να σταθμεύσει;

·         Πώς μπορούμε να προστατέψουμε ένα είδος που δε γνωρίζει σύνορα;

Στη συνέχεια, τα παιδιά παίρνουν το χάρτη της Ευρώπης και σχεδιάζουν πάνω του τη διαδρομή της Νανόχηνας. Αν θέλουν, μπορούν να βάλουν και επιπλέον πληροφορίες στο χάρτη, όπως τι κάνει σε κάθε χώρα η Νανόχηνα, ή τους μήνες που βρίσκεται σε κάθε χώρα, κ.λπ.

Με βάση αυτά που διάβασαν, τα παιδιά φτιάχνουν μια εικονοϊστορία για τη νανόχηνα. Για να τη γράψουν πρέπει να απαντήσουν σε κάποια ερωτήματα:

·         Ποιος είναι ο πρωταγωνιστής της ιστορίας;

·         Πού πήγε;

·         Τι κίνδυνο συνάντησε;

·         Ποιος τον βοήθησε;

·         Τι έγινε τελικά;

Οι μαθητές βλέπουν μια παρουσίαση για τη νανόχηνα:

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/nano.pps

Με βάση αυτήν, τους καλούμε να φτιάξουν την ταυτότητά της (σε ένα φύλλο Α4 τη ζωγραφίζουν και συμπληρώνουν στοιχεία: για τον βιότοπό της, την τροφή της, τους φυσικούς εχθρούς της, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, τις απειλές για τη ζωή της)

Οι μαθητές ζωγραφίζουν στη συνέχεια ένα μεγάλο δέντρο. Στον κορμό του αναγράφουν το θέμα που προσεγγίζουμε (τους κινδύνους για τη νανόχηνα), στις ρίζες γράφουν τα προβλήματα της νανόχηνας και στα κλαδιά του δέντρου τις επιπτώσεις αυτών των προβλημάτων. Τα προβλήματα για τη νανόχηνα αποτυπώνονται στο παρακάτω κείμενο:

Οι εναπομείνουσες Νανόχηνες της Ευρώπης με το ζόρι φτάνουν τις 70. Αν δεν βρεθεί κάποιος να τις βοηθήσει, το είδος τους θα εξαφανιστεί για πάντα μετά από 500.000 χρόνια πάνω στη γη!! Όλα αυτά τα χρόνια, έχουν αντέξει τους πάγους του Αρκτικού κύκλου, έχουν σώσει άπειρα αυγά από τις κόκκινες αλεπούδες, έχουν βάλει μέχρι και φρουρούς να φυλάνε την ώρα που βόσκει το κοπάδι. Παρόλα αυτά, μέσα σε λίγα χρόνια, κάτι το παράνομο κυνήγι, κάτι η ομοιότητά τους με τις ξαδέρφες τους, τις Ασπρομέτωπες Χήνες, λίγο τα υγρολίβαδα που γίνονται καλλιέργειες, λίγο η τροφή τους που λιγοστεύει, ο κόσμος φαντάζει πολύ επικίνδυνος….

Σε ποια περιοχή του νομού μας ζουν οι νανόχηνες (Κερκίνη); Οι μαθητές αναζητούν πληροφορίες για τη λίμνη και γράφουν ένα συνοπτικό κείμενο για την ιστορία της και τον τρόπο που δημιουργήθηκε. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούν το αντίστοιχο κεφάλαιο του βιβλίου της τοπικής ιστορίας:

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/20os-aionas-v/i-dimiourgia-tis-limnis-kerkinis

(για τους εκπαιδευτικούς: στη λίμνη Κερκίνη έχουν καταμετρηθεί 227 είδη πουλιών. Φωλιάζουν 128 είδη και 119 τη χρησιμοποιούν ως σταθμό στην αποδημία τους. Επίσης 77 είδη διαχειμάζουν εκεί, ενώ 76 είδη αναφέρονται στον Εθνικό Κόκκινο Κατάλογο (Κατάλογο απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών).

Οι μαθητές κλείνοντας μπορούν:

Α. Να παίξουν ένα επιτραπέζιο παιχνίδι για τη νανόχηνα:

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/epitrapezio.pdf

β. Τα μικρότερα παιδιά μπορούν να παίξουν εισαγωγικά με ήχους πουλιών. Για να τους βοηθήσουμε, τους λέμε πριν ακούσουν τους ήχους, ότι αυτοί προέρχονται από 4 πουλιά: καλαμοκανά, κουκουβάγια, βαρβάρα και σπίνο και ότι οι ήχοι συλλαβιστά μοιάζουν με τις εξής συλλαβές: (εδώ λέμε τη σωστή αντιστοιχία, αφήνουμε όμως τα παιδιά να μαντέψουν: «γκιπ-γκιπ-γκιπ-γκιιιπιπ», «κιι-ιου», «σλιςς-σλιςς-σλιςς» και «ζιτ-ζιτ-ζιτ-ζιτ-σετ-σετ-σετ-τσατ-τσι-τεριιντι»).Οι μαθητές ακούνε τους ήχους και μαντεύουν:

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/kalamokanas.mp3

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/koukouvagia.mp3

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/varvara.mp3

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/spinos.mp3

Γ. Να διαβάσουν το παραμύθι της Νανόχηνας

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/PARAMYTHI_NANOXHNA_WEB_sec.pdf

Δ. Να κάνουν μια από τις ζωγραφιές ή τις κατασκευές ή να παίξουν κάποιο από τα παιχνίδια του Τετραδίου Εργασιών:

http://files.ornithologiki.gr/docs/nanoxina/COLOURBOOK_LWfG_GREEK.pdf

Ε. Να επισκεφτούν την ιστοσελίδα της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας για τη νανόχηνα:

http://www.ornithologiki.gr/page_cn.php?tID=1799&aID=829

και να ενημερωθούν:

για το πρόγραμμα LIFE+ Φύση «Διαφύλαξη του φιννοσκανδικού πληθυσμού της Νανόχηνας σε σημαντικές περιοχές διαχείμασης και στάθμευσης κατά μήκος της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής διαδρομής»

για αυτά που μπορεί ο καθένας να κάνει για τη νανόχηνα

Εναλλακτικά, μπορούν να επισκεφτούν τη διεθνή ιστοσελίδα του προγράμματος:

https://wwf.fi/en/lesser-white-fronted-goose-life-project/

(Ταξιδεύουμε νοερά στον Πύργο της Τήνου και στο εντυπωσιακό Μουσείο Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) και κάνουμε μια ψηφιακή περιήγηση στην περιοδική έκθεση «Γιαννούλης Χαλεπάς: επιστροφή στον Πύργο»)

Αφόρμηση: Ζητούμε από τους μαθητές να βρουν την Τήνο στον χάρτη της Ελλάδας.

https://www.google.gr/maps/

Γνωρίζουν το νησί αυτό; Γιατί είναι γνωστό σε όλη την Ελλάδα; Πότε μιλήσαμε για την Τήνο στη σύγχρονη ελληνική ιστορία; (Παναγία της Τήνου/15Αύγουστος, τορπιλισμός «Έλλης» από τους Ιταλούς/Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος)

….. και στη συνέχεια να επισκεφτούν ψηφιακά το χωριό Πύργος της Τήνου. Να επιλέξουν από την ίδια ιστοσελίδα «Δορυφόρος» και να δουν από ψηλά το χωριό. Ποια μουσεία ξεχωρίζουν; Στη συνέχεια, μπορούν να βρουν πληροφορίες στο διαδίκτυο για τον Πύργο. Για ποιο πρόσωπο είναι διάσημο αυτό το χωριό της Τήνου; Οι μαθητές βρίσκουν το όνομα του Γιαννούλη Χαλεπά.

Τους αναθέτουμε να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τον σπουδαίο Έλληνα γλύπτη και να απαντήσουν σε διάφορα ερωτήματα:

-ποιο ήταν το οικογενειακό του περιβάλλον;

-ποια ήταν η σχέση του με τη μητέρα του; Γιατί;

-ο Χαλεπάς ήταν ο μόνος γλύπτης του χωριού;

-ήταν καλός φοιτητής; Πώς φαίνεται αυτό;

-σε ποιες πόλεις σπούδασε και ποιοι ήταν οι δάσκαλοί του σε αυτές;

-ποιοι σπουδαίοι Τηνιακοί μαρμαροτεχνίτες τον επηρέασαν στην Αθήνα;

-ποιος ήταν ο μεγάλος έρωτας της ζωής του και ποια ήταν η κατάληξη αυτού του έρωτα;

-ποια τραγική ιστορία κρύβεται πίσω από το έργο του «Κοιμωμένη»;

-πότε και για ποιο λόγο έγινε το ταξίδι στην Ιταλία;

-πού βρέθηκε από το 1888 ως το 1902;

-τι έγραψε γι’ αυτόν ο Παλαμάς το 1915; (όταν πια γύρισε στην Τήνο)

-πού πέθανε και πότε;

Ζητούμε από τους μαθητές να σχολιάσουν το ακόλουθο απόσπασμα για τη ζωή του Χαλεπά:

«ένα ανοιξιάτικο σούρουπο ο εφτάχρονος Γιαννούλης δεν γύρισε σπίτι του. Μπήκε κρυφά στο εργαστήρι του πατέρα του και κάθισε σε μια γωνιά, αθέατος, για να τον παρακολουθεί στη δουλειά του (…). Ξαφνικά όμως φάνηκε μπροστά στην πόρτα η μητέρα του. Η κυρα-Ρήνη τον τράβηξε βίαια προς το σπίτι και κατόπιν άρχισε αμέσως να τον δέρνει αλύπητα (…) Ο Γιαννούλης έβαλε τα κλάματα από τον πόνο και προσπάθησε πάλι να της ξεφύγει, αλλά η μάνα του τον κρατούσε γερά από το χέρι και συνέχιζε να τον ξυλοκοπά». Ζητούμε από τους μαθητές να μπουν στη θέση των πρωταγωνιστών αυτού του επεισοδίου: της μητέρας και του μικρού Χαλεπά. Τι μπορεί να έκανε τη μητέρα του να είναι τόσο βίαιη; Τι φοβόταν; Πώς να αισθανόταν ο μικρός την ώρα του επεισοδίου; Τελικά πτοήθηκε από τις αντιρρήσεις της μητέρας του; Τι δείχνει αυτό για τον χαρακτήρα του;

Στις 27 Αυγούστου του 1930 αποφάσισε να επισκεφτεί την «Κοιμωμένη» του. Ένα αναπάντεχο πλήθος απ’ όλη την Αθήνα δημιούργησε το αδιαχώρητο στην είσοδο και στο προαύλιο του Α’ Νεκροταφείου, σε τέτοιο σημείο που χρειάστηκε να επέμβει η αστυνομία για να μεταβεί στο σημείο ο καλλιτέχνης. Πενήντα δύο χρόνια μετά τη δημιουργία του, ο Χαλεπάς θα συναντούσε το θρυλικό έργο του. Η συγκίνηση ήταν μεγάλη και η εσωτερική του ταραχή εμφανής. Δείχνουμε στους μαθητές μας τη φωτογραφία.

https://drive.google.com/open?id=1Yc65eniGSxAOHDjtXgj9AcZlV-T2glLJ

Ζητούμε να περιγράψουν τη σκηνή, τα πρόσωπα, τις εκφράσεις τους, τον συναισθηματικό τους κόσμο και να εστιάσουν στον Γιαννούλη. Τι να σκεφτόταν άραγε;;; Οι μαθητές μαντεύουν και γράφουν ένα σύντομο κείμενο: εκείνο το βράδυ ο Γιαννούλης επιστρέφει στο σπίτι της αδελφής του (που τον φιλοξενούσε στην Αθήνα), ανοίγει το ημερολόγιό του και γράφει ένα σύντομο κείμενο…

Δείτε στην ιστοσελίδα της Εθνικής Πινακοθήκης μερικά από τα έργα του Χαλεπά. Διαλέξτε ένα έργο και σχολιάστε το. Τι απεικονίζει, με ποιον τρόπο, ποια συναισθήματα αποτυπώνονται, ποιον τίτλο θα μπορούσατε να δώσετε, ζωγραφίστε το έργο.

https://www.nationalgallery.gr/el/giannoulis-halepas.html

Στην παρακάτω εικόνα απεικονίζεται ένα έργο του Χαλεπά που το δημιούργησε κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού του στο φρενοκομείο της Κέρκυρας:

https://drive.google.com/open?id=1OmB3SiWddqubh4y1rN__IvXCHoNOaTn8

Ζητούμε από τους μαθητές να το περιγράψουν. Τι το ιδιαίτερο το χαρακτηρίζει;

Ακολουθεί μια επιστολή που έστειλε στον Χαλεπά ο λαογράφος Κίτσος Μακρής το 1936:

https://drive.google.com/open?id=17diZGHU3xkOzwTp_wIbWZh_CTr4eN48m

Τι του ζητάει ο κ. Μακρής; Γιατί; Τι φαίνεται από την επιστολή; Πώς αισθάνεται ο συντάκτης της για τον γλύπτη;

Η δραστηριότητα κλείνει με μια ψηφιακή επίσκεψη στην περιοδική έκθεση «Γιανούλης Χαλεπάς: επιστροφή στον Πύργο» που φιλοξενήθηκε στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς. Με τη βοήθεια της εικονικής πραγματικότητας (VR) ζωντανεύει στην οθόνη μας η έκθεση που παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο Μουσείο (18.7-30.9.2018), με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων από τον θάνατο του κορυφαίου νεοέλληνα γλύπτη (1938).

Ζητούμε από τους μαθητές να περιηγηθούν στην έκθεση και να βρουν τα σχέδια του Γιανούλη Χαλεπά (Συλλογή Δούκα), να επιλέξουν ένα, να το σχολιάσουν και να το …επεκτείνουν προσθέτοντας πρόσωπα και αντικείμενα.

Τις ημέρες της πανδημίας, οι προβολείς της δημοσιότητας στράφηκαν στο νοσηλευτικό προσωπικό των νοσοκομείων, που κλήθηκε υπό πολύ δύσκολες συνθήκες να φροντίσει σε όλο τον κόσμο χιλιάδες συνανθρώπους μας. Έχουν ακούσει οι μαθητές μας ή έχουν δει ιστορίες για το νοσηλευτικό προσωπικό; Τους προτείνουμε τα ακόλουθα βίντεο:

Γιατί είναι τόσο σπουδαίο το έργο τους; Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν;

Γνωρίζουν οι μαθητές μας σπουδαίους νοσηλευτές και νοσηλεύτριες που έδωσαν με το έργο τους ώθηση στην επιστήμη της Νοσηλευτικής; Στις 12 Μαΐου του 2020 γιορτάσαμε τα 200 χρόνια από τη γέννηση της Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ. Χωρίς να δώσουμε καμία πληροφορία στους μαθητές μας, τους ζητούμε να βρουν πληροφορίες γι’ αυτήν. Στη συνέχεια τους προτρέπουμε να τις αποτυπώσουν σε μια πολυμεσική παρουσίαση. Θέτουμε κάποια ερωτήματα στα παιδιά:

-Γιατί άργησε να σπουδάσει νοσηλευτική;

-Γιατί ονομάστηκε «η κυρία με το φανάρι»;

-Γιατί στη διάρκεια του Κριμαϊκού πολέμου την αποκάλεσαν «Η κυρία με το σφυρί»;

-Τι δείχνουν αυτά τα δύο προσωνύμια για τον χαρακτήρα της και την προσωπικότητά της;

-Ποιο ήταν το πρόβλημα που έπρεπε να αντιμετωπίσει όταν έφτασε στο Σκούταρι (έξω από την Κωνσταντινούπολη); Πώς κατάφερε να το λύσει; Ποιο ήταν το επίτευγμά της;

Ενημερώνουμε τους μαθητές μας ότι προς τιμήν της:

Α. Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 12 Μαΐου η Διεθνής Ημέρα Αδελφών Νοσοκόμων

Β. Η Φλόρενς (Florence) είναι ένας αστεροειδής Αμόρ με απόλυτο μέγεθος (όπως ορίζεται για το Ηλιακό Σύστημα) 14,2. Ανακαλύφθηκε το 1981 από τον Αμερικανό αστρονόμο Σελτ Μπας, που παρατηρούσε από το Αστεροσκοπείο του Σάιντινγκ Σπρινγκ της Αυστραλίας, και ονομάστηκε προς τιμή της Βρετανίδας νοσοκόμου Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ.

Γ. Το ομώνυμο μετάλλιο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού

Δ. Τέσσερα νοσοκομεία στην Κωνσταντινούπολη έχουν το όνομά της.

Η Φλόρενς ήταν υπέρμαχη της τήρησης πρωτοκόλλων υγιεινής με ιδιαίτερη έμφαση το … σχολαστικό πλύσιμο των χεριών! (για τους εκπαιδευτικούς: Για παράδειγμα, είχε κατανοήσει τη σημασία του πλυσίματος των χεριών, παρόλο που δεν γνώριζε ακόμα τον μηχανισμό με τον οποίο ενεργούν οι παθογόνοι μικροοργανισμοί. Το 1860 έγραφε: «Κάθε νοσοκόμα οφείλει να πλένει προσεκτικά τα χέρια της πολλές φορές μέσα στη μέρα». Στη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου (1835-1856), σύμφωνα με νέο αφιέρωμα της Independent στη Νάιτινγκεϊλ, η νοσηλεύτρια εφάρμοσε σε βρετανικά στρατιωτικά νοσοκομεία τη σχετικά νέα τότε συμβουλή του πλυσίματος των χεριών, που είχε προτείνει τη δεκαετία του 1840 ένας γιατρός από την Ουγγαρία, ο Iγκνάτς Ζέμελβαϊς, όταν ο τελευταίος είχε παρατηρήσει πόσο επηρέαζε η συγκεκριμένη συνήθεια τα ποσοστά θνησιμότητας στις μαιευτικές μονάδες. Σημαντική είναι επίσης και η συνεισφορά της στη χρήση της στατιστικής –το ζούμε έντονα αυτό το χρονικό διάστημα- στην αντιμετώπιση ζητημάτων υγείας. Από πολύ νέα μυήθηκε στη χρησιμότητα της στατιστικής, επιστήμη στην οποία βασίστηκε, στη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου, για να αποδείξει την αποτελεσματικότητα διαφόρων προσεγγίσεων. Τα σχεδιαγράμματα που δημιούργησε η ίδια, μέσα από τα οποία έδειχνε για παράδειγμα ότι οι θάνατοι στον στρατό από ασθένειες ξεπερνούσαν τους θανάτους από τραυματισμούς στη μάχη, την ανέδειξαν στην πρώτη γυναίκα που έγινε μέλος της Στατιστικής Κοινότητας του Λονδίνου (London Statistical Society) το 1858).

Γνωρίζουμε πώς πρέπει να πλένουμε σωστά τα χέρια μας; Η σύσταση αυτή αφορά μόνο στην περίοδο που ζούμε ή πρέπει να την τηρούμε γενικότερα στη ζωή μας;

Πώς αποτυπώνεται η Φλόρενς σε πίνακες ζωγραφικής; Οι μαθητές βρίσκουν μερικούς

https://www.nam.ac.uk/explore/florence-nightingale-lady-lamp

https://www.weforum.org/agenda/2020/03/florence-nightingale-pioneer-lady-lamp-coronavirus-covid19/

https://www.derbymuseums.org/whats-on/florence-nightingale-200

και τους σχολιάζουν. Φτιάχνουν το δικό τους ζωγραφικό πορτρέτο γι’ αυτή την σπουδαία νοσηλεύτρια.

Προτείνουμε στους μαθητές μας να επισκεφτούν την ιστοσελίδα του Μουσείου της:

Home

-Πού βρίσκεται το μουσείο;

Δείτε σύντομα βίντεο για τη ζωή της

https://www.youtube.com/watch?v=Tgxg5_dU8Dc (μπορείτε από τις ρυθμίσεις, να διαλέξετε ελληνικούς υπότιτλους)

https://www.youtube.com/watch?v=8XjdGWyoH-s (με έτοιμους ελληνικούς υπότιτλους)

(σαν επέκταση, οι μεγαλύτεροι μαθητές θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τον Κριμαϊκό πόλεμο: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL106/282/2015,6862/

Ποια ήταν η ανάμιξη της Ελλάδας στον πόλεμο; Τι σχέση έχει ο πόλεμος με την επιδημία χολέρας στον Πειραιά; Πού βρισκόταν εκείνη την περίοδο η Φλόρενς;

(Η δράση αυτή είναι αφιερωμένη στον εορτασμό της Γενοκτονίας των Ποντίων στις 19 Μαΐου)

Ζητούμε από τους μαθητές μας να ακούσουν ένα τραγούδι:

Αναγνωρίζουν τη διάλεκτο; Για ποια πατρίδα μιλάει ο δημιουργός; Τι συναισθήματα αποτυπώνονται στο τραγούδι; Ποιες λέξεις τα εκφράζουν πιο έντονα; (στο προηγούμενο λινκ οι μαθητές επιλέγοντας κάτω από το βίντεο την επιλογή «περισσότερα», μπορούν να δουν και τους στίχους)

Πού βρίσκεται ο Πόντος; Ζητούμε από τους μαθητές να τον βρουν στον χάρτη. Σε ποια χώρα βρίσκεται σήμερα; Ήταν πάντα έτσι; Παροτρύνουμε τους μαθητές μας να κάνουν μια μικρή έρευνα για την ιστορία του Πόντου. Για να τους βοηθήσουμε να οργανώσουν την έρευνά τους, θέτουμε ορισμένα πεδία:

-Τι σημαίνει η λέξη Πόντος; (http://www.greek-language.gr/greekLang/index.html, Νέα Ελληνική, Εργαλεία, Ηλεκτρονικά λεξικά, Λεξικό Τριανταφυλλίδη) (για τους εκπαιδευτικούς: σημαίνει την ανοιχτή θάλασσα)

-Πότε πρωτοκατοικήθηκε η περιοχή από Έλληνες;

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-D103/743/4859,22188/ (Ιστορία Δ΄ Δημοτικού, Αποικισμοί)

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A105/29/156,909/ (Ιστορία Α΄ Γυμνασίου, Αποικισμοί)

Τι σχέση έχει ο Πόντος με την ιστορία της Αργοναυτικής Εκστρατείας και του Χρυσόμαλλου Δέρατος; Ζητούμε από τους μαθητές να βρουν τον μύθο και να τον περιγράψουν σε ένα μικρό κείμενο. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-C103/88/698,2634/

Ρωτούμε τους μαθητές μας: «Υπήρξε ποτέ παιδιά ελεύθερο ποντιακό κράτος;». Οι μαθητές μας πιθανόν να μη γνωρίζουν τίποτε για την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας. Τους ζητούμε να φτιάξουν μια πολυμεσική παρουσίαση γι’ αυτήν:

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSDIM-E105/157/1111,4052/

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B107/371/2481,9515/

http://www.e-istoria.com/po14.html

http://www.ime.gr/choros/trapezounda/gr/webpages/300.html

Εστιάζουμε στη συνέχεια στη Γενοκτονία των Ποντίων και στον εορτασμό της 19^ης Μάη. Πώς εκτοπίστηκαν οι Έλληνες του Πόντου;

Προτείνουμε στους μαθητές μας να δουν μία από τις παρακάτω  βραβευμένες μαθητικές ταινίες μικρού μήκους:

https://www.youtube.com/watch?time_continue=25&v=HeA-q1vNeak&feature=emb_logo (Ξεριζωθήκαμε… αλλά δε χαθήκαμε, 2^ο Γυμνάσιο Ελληνικού)

(Το νανούρισμα που ξυπνούσε, Εκπαιδευτήρια Απόστολος Παύλος Κορίνθου)

(Είμαστε Έλληνες, Εκπαιδευτήρια «Η Ελληνική Παιδείας» Αμαρουσίου)

Και να την παρουσιάσουν σε ένα συνοπτικό κείμενο: ποιοι τη δημιούργησαν, υπόθεσή της, μήνυμά της, τι μου άρεσε

Ζητούμε από τους μαθητές να κατεβάσουν τον Νόμο 2193/1994 με τον οποίο καθιερώνεται η 19^η Μάη ως Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων.

http://www.et.gr/idocs-nph/search/pdfViewerForm.html?args=5C7QrtC22wG2VoOPmnoFKHdtvSoClrL8EhFB1EBb5qvtIl9LGdkF53UIxsx942CdyqxSQYNuqAGCF0IfB9HI6qSYtMQEkEHLwnFqmgJSA5WIsluV-nRwO1oKqSe4BlOTSpEWYhszF8P8UqWb_zFijKVYy2sLBZn3aiD-sjs-iPxrjrnAk5QLNlCsym5MzA2t

-Πόσα άρθρα περιλαμβάνει

-Τι προβλέπεται σε αυτά τα άρθρα;

-Πότε ψηφίστηκε;

Μελετώντας τις ακόλουθες ιστοσελίδες…

https://www.kathimerini.gr/1024761/gallery/epikairothta/ellada/ekato-xronia-apo–thn-genoktonia-twn-pontiwn-h-sfagh-kai-o-3erizwmos-toy-pontiakoy-ellhnismoy

https://www.mixanitouxronou.gr/chtipousan-aneleita-ta-pedia-me-ta-mastigia-ke-ta-tripousan-me-ta-xifi-tous-pantou-vlepame-ptomata-ginekon-pedion-ke-geronton-martiries-apo-ti-genoktonia-ton-pontion/

…οι μαθητές φτιάχνουν ένα χρονολόγιο της γενοκτονίας (σημαντικές ημερομηνίες και αντίστοιχα γεγονότα)

Εστιάζουμε και πάλι στην τοπική ιστορία. Μελετούμε το σχετικό κεφάλαιο:

http://localhistoryserres.sites.sch.gr/index.php/20os-aionas-v/i-mikrasiatiki-katastrofi-kai-oi-protoi-prosfyges

…και τις πληροφορίες που αφορούν στον Πόντο.

Θέματα προς συζήτηση και δράση:

Σε ποιες περιοχές της πόλης των Σερρών εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες; Γιατί;

Έχουν οι μαθητές στο συγγενικό και φιλικό τους περιβάλλον φίλους και συγγενείς με ποντιακή καταγωγή; Τους προτρέπουμε να επικοινωνήσουμε με τους πιο ηλικιωμένους από αυτούς και να αναζητήσουν πληροφορίες, μαρτυρίες για τον ξεριζωμό και στη συνέχεια να τις καταγράψουν.

Σε μία από τις πηγές του εγχειριδίου αναφέρεται:

Η κατάσταση όπως αποτυπώνεται στις ανταποκρίσεις της εποχής είναι κακή: «Οι δυστυχείς Καυκάσιοι λιμοκτονούν και πάλιν, παρά τας διαφόρους διαβεβαιώσεις, ότι ελήφθη πάσα φροντίς να μη μένωσι νηστικοί, ότι θα γίνουν πρατήρια, ότι τέλος δεν θ’ αποθάνουν από την πείναν και το κρύο… Μετά φρίκης μανθάνομεν ότι αποθνήσκουν 44 καθ’ εκάστην…. Εμάθομεν ακόμη ότι τα δήθεν Νοσοκομεία των προσφύγων είναι σε αθλία κατάστασιν, υπάρχουν μόνον δύο ιατροί, οι οποίοι μόλις προφταίνουν να πιστοποιούν τους θανάτους, Δεν θέλομεν να είπωμεν περισσότερα, νομίζομεν όμως ότι αν τους παραδίδομεν εις τον Μουσταφά Κεμάλ, θα τους μεταχειρίζετο ίσως καλύτερον…» (από το βιβλίο Κόκκινος, Γ., Αγτζίδης, Β., Λεμονίδου, Ε., (2010), Η μνήμη και το τραύμα. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη σε όλο τον κόσμο, Ταξιδευτής, Αθήνα).

Ποια προβλήματα αντιμετώπιζαν οι Πόντιοι και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες όταν ήρθαν στην Ελλάδα;

Οι μαθητές μπορούν να επισκεφτούν την Εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού και να περιηγηθούν στο αφιέρωμα στον Εύξεινο Πόντο.

http://blacksea.ehw.gr/forms/fmain.aspx?lang=el-GR

Εκεί από το μενού μπορούν να επιλέξουν είτε ένα «Τοπωνύμιο» είτε ένα «Πρόσωπο» είτε ένα «Γεγονός» και να γράψουν ένα μικρό αφιέρωμα.

Με αφορμή τη γενοκτονία των Ποντίων, οι μαθητές μπορούν να ασχοληθούν και με άλλες γενοκτονίες στην ανθρώπινη ιστορία:

-γενοκτονία των Αρμενίων (http://tvxs.gr/news/istoria/i-genoktonia-ton-armenion-erotiseis-kai-apantiseis-0, http://www.lifo.gr/team/sansimera/57045)

-το Ολοκαύτωμα εναντίον των Εβραίων (1933-1945) http://goo.gl/rHsjqK 

-η εξόντωση των Ινδιάνων της Αμερικής, των Αβοριγίνων στην Αυστραλία και των ιθαγενών της Ν. Ζηλανδίας κλπ

Ως επέκταση, οι μαθητές θα μπορούσαν:

Να δουν ένα από τα ακόλουθα βίντεο για τον Πόντο:

(Ταξιδεύοντας στον Πόντο με την Μάγια Τσόκλη, 40΄)

(World Party, Alpha, Κωνσταντινούπολη-Πόντος, 54΄)

(Ποντιακή γενοκτονία, ΕΡΤ3, 46΄)

(Ο υπεραιωνόβιος Ανδρονικίδης Κώστας 105 ετών γεννημένος στον Πόντο, αφηγείται μνήμες γενοκτονίας στην εκπομπή Διασπορά της ΕΡΤ3, 12΄)

https://www.youtube.com/watch?v=rX-gE_k6yqU

(Ντοκιμαντέρ για τον πόντο, Mega, 60΄)

Μαρτυρίες ηλικιωμένων για τη γενοκτονία και τον διωγμό των Ποντίων

Ή να διαβάσουν ένα Ποντιακό παραμύθι:

(Η γυναίκα και το θερίον) http://www.pontos-news.gr/article/15713/i-gynaika-kai-therion-ena-yperoho-pontiako-paramythi

(Ο γερόν και η γραία) http://epontos.blogspot.gr/2013/10/paramythia-pontou.html

(Αυτό που ο θεός γράφει, δεν ξεγράφεται) http://pontiaka2.blogspot.gr/2014/01/blog-post.html

(Άρκον ο λύκον κι αλέπον) http://el-pontos.blogspot.gr/2009/03/blog-post_14.html

(Ο Σάββας, η κλώσσα και ο αετός) http://goo.gl/TwPJKL

(Το πουλί που έκανε τα χρυσά αυγά, μικρό θεατρικό δρώμενο/σε βίντεο) https://www.youtube.com/watch?v=fb4Gv_cZbUM

Ζητούμε από τους μαθητές να μας αναφέρουν παραμύθια στα οποία πρωταγωνιστεί ο λύκος. Αν δεν προκύψει το σημερινό παραμύθι, το αναφέρουμε («Ο Πέτρος και ο λύκος») και ρωτάμε τα παιδιά αν το έχουν ακούσει. Τους προτείνουμε να ακούσουν την αφήγηση από τον Δημήτρη Χορν:

https://www.ebooks4greeks.gr/o-petros-kai-o-lykos

Στο μουσικό παραμύθι «Ο Πέτρος και ο λύκος» του Σεργκέι Προκόφιεφ κάθε όργανο της ορχήστρας αντιστοιχεί σε ένα χαρακτήρα του παραμυθιού. Ζητούμε από τα παιδιά να βρουν τα αποτελέσματα της αντιστοίχισης:

·         Τα έγχορδα; (για τους εκπαιδευτικούς: συμβολίζουν τον Πέτρο)

·         το φλάουτο; (για τους εκπαιδευτικούς: το πουλί),

·         το όμποε;  (για τους εκπαιδευτικούς: την πάπια)

·         το κλαρινέτο; (για τους εκπαιδευτικούς: τη γάτα)

·         το φαγκότο; (για τους εκπαιδευτικούς: τον παππού)

·         τα κόρνα; (για τους εκπαιδευτικούς: τον λύκο)

·         τα κρουστά; (για τους εκπαιδευτικούς: τους κυνηγούς)

Πώς τους φαίνεται η αντιστοίχιση; Γιατί άραγε ο συνθέτης διάλεξε το συγκεκριμένο μουσικό όργανο για… τη γάτα; Θα πρότειναν κάτι διαφορετικό;

Γνωρίζουν οι μαθητές όλα αυτά τα μουσικά όργανα; Τους ζητούμε να συγκεντρώσουν πληροφορίες για ένα από αυτά και να τις αποτυπώσουν σε ένα συνοπτικό κείμενο.

Σε ποιες κατηγορίες ανήκουν τα συγκεκριμένα μουσικά όργανα; Οι μαθητές ενημερώνονται για τις τρεις ομάδες (έγχορδα, πνευστά, κρουστά) αλλά και τον τρόπο που τα μουσικά όργανα παίρνουν θέση σε μια συμφωνική ορχήστρα:

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A118/568/3705,16148/

Τους καλούμε να διηγηθούν με πεζό λόγο το παραμύθι και στη συνέχεια να εικονογραφήσουν μια ή περισσότερες σκηνές του.

Συνεχίζουμε με επεκτάσεις που έχουν σχέση με συναισθήματα, αρχές και στάσεις. Ζητούμε από τα παιδιά να επιλέξουν ένα από τα ακόλουθα και να γράψουν τις σκέψεις τους:

ü  Οι φόβοι μας και πώς τους αντιμετωπίζουμε; Τι φοβόταν ο Πέτρος; Τι φοβούνται τα παιδιά και πώς αντιμετωπίζουν τους φόβους τους; Οι μεγάλοι φοβούνται; Τα παιδιά συζητούν με τους γονείς τους.

ü  Η σχέση μας με το περιβάλλον. Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα άγρια ζώα; Ο λύκος είναι ένα ζώο που πρέπει να εξαφανιστεί; Υπάρχουν λύκοι στην Ελλάδα; Έχουν θέση τα άγρια ζώα σε ζωολογικούς κήπους; Από τι κινδυνεύει ο λύκος; (χρήσιμες πληροφορίες: http://www.arcturos.gr/files/1/To%20mystirio%20tis%20mikris%20arkoudas/Grifos%204/PDF.%20O%20LYKOS.pdf)

Οι μαθητές μπορούν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τον λύκο. Για να τους βοηθήσουμε, τους δίνουμε κάποιους άξονες: πώς είναι στην εμφάνιση, ποιο είναι το επιστημονικό του όνομα, που ζει, πώς είναι με την οικογένειά του, πώς επικοινωνούν μεταξύ τους οι λύκοι, κινδυνεύουν οι λύκοι, ο λύκος στους μύθους (θεά Άρτεμη, Αίσωπος κλπ).

ü  Η φιλία. Ο Πέτρος προσπαθεί να προστατέψει τους φίλους του τα ζώα. Πρέπει να προστατεύουμε και να φροντίζουμε τους φίλους μας; Έχει όρια αυτή η επιλογή; Από τι μπορούμε να προστατέψουμε έναν καλό μας φίλο;

ü  Οι σχέσεις των παιδιών με τους ενήλικες. Ο παππούς θέλει να προστατέψει τον Πέτρο, ο Πέτρος θέλει να δράσει μόνος του, οι κυνηγοί έρχονται για να σώσουν την κατάσταση. Ποια είναι τα όρια της ελευθερίας των παιδιών; Πώς μπορούν να προστατευτούν από διάφορους κινδύνους; Γιατί χρειάζονται τα παιδιά την οικογένειά τους;

Γνωρίζουν οι μαθητές τον Σεργκέι Προκόφιεφ; Τους ζητούμε να αναζητήσουν πληροφορίες στο διαδίκτυο και να απαντήσουν στις ακόλουθες ερωτήσεις:

-πότε έγραψε την πρώτη του σύνθεση και πώς λεγόταν αυτή;

-ποια ήταν τα «μικρά κουταβάκια»;

-πώς ήταν τα παιδικά του χρόνια;

-ποια ήταν η πρώτη μουσική εκδήλωση που παρακολούθησε;

-σε ποια ηλικία έγραψε την πρώτη του όπερα;

-ποιος διάσημος συνθέτης τον αξιολόγησε σε ηλικία 13 ετών και τον έκανε δεκτό στο Κονσερβατόριο της Αγίας Πετρούπολης;

-γιατί στην κηδεία του δεν ακούστηκε ζωντανή μουσική;

Κλείνοντας, οι μαθητές μπορούν να δουν βίντεο με τα μουσικά όργανα του παραμυθιού:

https://www.youtube.com/watch?v=c6SHsF1n9Qw (φλάουτο, και μάλιστα από το συγκεκριμένο απόσπασμα του παραμυθιού με τίτλο «Το πουλάκι και ο Πέτρος»)

https://www.youtube.com/watch?v=CZ1Nz3UOOas&feature=related (το φαγκότο)

https://www.youtube.com/watch?v=DVXFONkLPok&feature=related (κλαρινέτο)

https://www.youtube.com/watch?v=jVbT8XQkJx8 (όμποε)

https://www.youtube.com/watch?v=I6DjQ1-T3z8 (κόρνο)

Μία ακόμη αφήγηση από τον Πέτρο Φιλιππίδη:

https://www.youtube.com/watch?v=MjW7u26DnQM (τα παιδιά μπορούν να συγκρίνουν τις δύο αφηγήσεις και να βρουν διαφορές, ποια τους άρεσε περισσότερο και γιατί;)

https://www.youtube.com/watch?v=V0g-44zHnuw (συναυλία της συμφωνικής ορχήστρας της ΕΡΤ με αφηγητή τον Διονύση Σαββόπουλο)

https://www.youtube.com/watch?v=K0m5zgf8Q1E (ένα όμορφο βίντεο –και με ελληνικούς υπότιτλους- που επεξηγεί τη χρήση των οργάνων σε αντιστοιχία με τους πρωταγωνιστές του παραμυθιού)

(μέσα από αυτή τη δραστηριότητα οι μαθητές θα γνωρίσουν τον σπουδαίο δημιουργό Αττίκ και μέσα από τη ζωή του την Ελλάδα του Μεσοπολέμου)

Ζητούμε από τους μαθητές να ακούσουν ένα τραγούδι:

Δεν τους δίνουμε καμία πληροφορία. Απλώς τους θέτουμε ένα ερώτημα: Αυτό το τραγούδι αποτυπώνει ένα πραγματικό γεγονός, κάτι που συνέβη στον δημιουργό του. Μπορείτε να φανταστείτε ποιο είναι αυτό το γεγονός; Συγκεντρώνουμε τις απαντήσεις των μαθητών. Στη συνέχεια τους λέμε την πραγματική ιστορία πίσω από το τραγούδι:

Για τη Μαρίκα Φιλιππίδου τη δεύτερη σύζυγό του, ο Αττίκ γράφει το βαλσάκι “Είδα Μάτια”. Το τραγούδι αυτό εκφράζει όχι μόνο τον καλλιτέχνη αλλά και όλες τις ευαίσθητες ψυχές και αποθεώνεται από το κοινό του. Αυτό λοιπόν το κομμάτι γίνεται η αφορμή να γραφτεί ένα άλλο, ακόμη πιο έντονο κι ερωτικό τραγούδι. Η ιστορία έχει ως εξής: Ο Αττίκ έχει χωρίσει με τη Μαρίκα Φιλιππίδου, την οποία όμως αγαπάει ακόμη βαθια. Ένα βράδυ η Μαρίκα με τον δεύτερο σύζυγό της επισκέπτεται τη Μάντρα και κάθονται στις πρώτες θέσεις. Οι υπόλοιποι θεατές την αναγνωρίζουν και αρχίζουν τα πειράγματα προς τον Αττίκ. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο να φωνάζουν ρυθμικά το “Είδα μάτια”, το τραγούδι που της είχε γράψει ο μεγάλος καλλιτέχνης. Με βουρκωμένα μάτια κι έναν κόμπο στο στομάχι, ο Αττίκ σηκώνεται από το πιάνο του και φεύγει προς τα καμαρίνια. Επικρατεί αμηχανία στο κοινό που δεν ξέρει τι να περιμένει. Ωστόσο παραμένουν όλοι στη θέση τους και μετά από δέκα λεπτά αποζημιώνονται με τον πιο απίθανο τρόπο. Ο Αττίκ επιστρέφει στη σκηνή έχοντας συνθέσει μουσικά και στιχουργικά ένα τραγούδι. Ο τίτλος του; “Ζητάτε να σας πω” (μαρτυρία του Αλέκου Σακελλάριου)

Οι μαθητές γνωρίζουν πια ότι δημιουργός αυτού του τραγουδιού ήταν ο Αττίκ. Τους ζητούμε να βρουν πληροφορίες γι’ αυτόν και να ετοιμάσουν μια πολυμεσική παρουσίαση. Τους προτρέπουμε να επικεντρωθούν σε κάποια ερωτήματα:

-Πού γεννήθηκε και ποιο ήταν το πραγματικό του όνομα;

-Σε τι περιβάλλον μεγάλωσε; (για τους εκπαιδευτικούς: Ο πατέρας του Δημήτρης Τριανταφύλλου ήταν βαθύπλουτος βαμβακοπαραγωγός και έμπορος και η μητέρα του Εριθέλγη, το γένος Ραπτάκη, ήταν μια πολύ καλλιεργημένη γυναίκα και ικανή πιανίστα. Από την πλευρά της ο Κλέων ήταν εγγονός του Δημητρίου Ραπτάκη, ιατρού και βουλευτή Κυθήρων στην Ιόνιο Βουλή, και της Κλεπάτρας Κορωναίου, αδελφής του Πάνου Κορωναίου, στρατιωτικού που υπήρξε πρωταγωνιστής της έξωσης του Όθωνα το 1862 και της Κρητικής Επανάστασης του 1866. Η μητέρα του νοίκιασε ολόκληρο σιδηροδρομικό συρμό για την ίδια, τα παιδιά και το υπηρετικό προσωπικό για ένα ταξίδι-αστραπή στο Παρίσι μόνο και μόνο για παρακολουθήσουν μια παράσταση με τον Καρούζο στην Οπερά!!)

-Με αφορμή ποιο γεγονός μετακόμισαν στην Αθήνα;

-Τι σπούδασε και πού;

-Ποιο τραγικό γεγονός τον σημάδεψε στο Παρίσι;

-Ποια ακόμη τραγωδία έζησε το 1914;

-Τι ήταν η «Μάντρα» και γιατί θεωρήθηκε πρωτοποριακή για την εποχή της; (ενδεικτικά: http://www.tar.gr/content/content.php?id=5691)

-Ποιο ήταν το περίφημο διπλό του σφύριγμα;

-Ποιες γυναίκες επηρέασαν καθοριστικά τη ζωή του;

-Ποια ήταν τα σημαντικότερα τραγούδια του;

-Τι τραγικό είχε ο θάνατός του;

-Ακολουθώντας τα σημαντικά γεγονότα της ζωής του Αττίκ, φτιάχνουμε τη Χρονογραμμή της ελληνικής ιστορίας για την ίδια χρονική περίοδο. Ποια σημαντικά γεγονότα έζησε ο μεγάλος δημιουργός; (πόλεμος 1897, Μακεδονικός Αγώνας, Βαλκανικοί πόλεμοι, Α΄ παγκόσμιος πόλεμος, Συνθήκη των Σεβρών, Μικρασιατική καταστροφή, Συνθήκη της Λωζάννης, Β΄παγκόσμιος πόλεμος, Κατοχή κλπ)

Επιστρέφουμε στους στίχους του τραγουδιού «Ζητάτε να σας πω». Ποια συναισθήματα αποτυπώνονται και σε ποιους στίχους;

Ζητάτε να σας πω τον πρώτο μου σκοπό τα περασμένα μου γινάτια

ζητάτε είδα μάτια με σκίζετε κομμάτια

Σε μια παλιά πληγή που ακόμα αιμορραγεί μη μου γυρνάτε το μαχαίρι

αφού ο καθένας ξέρει τι πόνο θα μου φέρει

Είναι πολύ σκληρό να σου ζητούν να τραγουδήσεις

έναν παλιό σκοπό που προσπαθείς να λησμονήσεις

Στο γλέντι σας αυτό δε θα’ τανε σωστό αντί για άλλο πιοτό να πιω εγώ φαρμάκι μ’ ένα τέτοιο τραγουδάκι

Γελάτε ειρωνικά και λέτε μυστικά ίσως με κάποια καταφρόνια

μια και περάσαν χρόνια εσύ τι κλαις αιώνια

Γιατί βαρυγκωμείς δεν είδαμε και μεις μια ομορφιά σ’ αυτή τη ζήση

δεν πήραμε απ’ τη φύση καρδιά για ν’ αγαπήσει

Αχ, δεν είν’ οι καρδιές όλες το ίδιο καμωμένες

ούτε κι οι ομορφιές στον κόσμο δίκαια μοιρασμένες

Και μες στη συντροφιά σε κάθε ρουφηξιά ξεχνώ μιαν ομορφιά

που γέμιζε μεράκι το παλιό μου τραγουδάκι

Οι μαθητές μεταφέρονται με τη φαντασία τους σε εκείνο το μοιραίο βράδυ. Προσπαθούν να μπουν στο μυαλό του Αττίκ. Τι να σκέφτηκε άραγε όταν αντίκρισε την αγαπημένη του με άλλον σύντροφο (… τον πατέρα της Μελίνας Μερκούρη); Αν υποθέσουμε ότι ο Αττίκ διατηρούσε ημερολόγιο, τι θα έγραφε εκείνη τη νύχτα; Όσοι μαθητές επιθυμούν, μπορούν να εικονογραφήσουν με μια ζωγραφιά τη σκηνή…

Το 1944 έκανε την μοναδική του κινηματογραφική εμφάνιση στην ταινία «Χειροκροτήματα» του Γιώργου Τζαβέλα. Η ταινία είναι εν μέρει μόνο αυτοβιογραφική, αφού τον παρουσιάζει καταπονημένο. Διατηρεί όμως και εκεί το εκπληκτικά έτοιμο πνεύμα του:

– Κυρίες και κύριοι, η ώρα δε μας παίρνει, θα παραλείψουμε ή την πρωταγωνίστρια ή τον διαγωνισμό τραγουδιού. […]

– Την πρωταγωνίστρια.

– Ένας διαγωνισμός έχει περισσότερο γούστο, είναι ανοησία να επιμένετε

– Οι μισοί θεαταί θέλουν την πρωταγωνίστρια

– Οι μισοί θεαταί είναι ανόητοι

– Ανακαλέσατε ατό που είπατε.

– Σύμφωνοι, ανακαλώ. οι μισοί θεαταί δεν είναι ανόητοι…

Οι μαθητές βλέπουν την ταινία:

…σχολιάζουν τον διάλογο και γράφουν τη γνώμη τους για τον Αττίκ και την προσωπικότητά του.

Κλείνοντας, οι μαθητές μπορούν να ακούσουν και άλλα τραγούδια του Αττίκ (σε σύγχρονες εκτελέσεις):

https://www.youtube.com/watch?v=5QvGtkjioLk (Της μιας δραχμής τα γιασεμιά, Πέννυ Μπαλτατζή)

https://www.youtube.com/watch?v=K5JLtnBgqCY (Παπαρούνα, Ευσταθία)

https://www.youtube.com/watch?v=gBaPwyZRiAU (Μαραμένια τα γιούλια, Φωτεινή Δάρρα)

(για τους εκπαιδευτικούς:

Α. Ο χωρισμός του Αττίκ από τη Μ. Φιλιππίδου συνοδεύτηκε από ένα «σκάνδαλο» για τα μέτρα της εποχής. Ο Σταμάτης Μερκούρης, που ήταν ο νέος έρωτας της Φιλιππίδου, παραδίνεται στη δίνη αυτού του έρωτα, αδιαφορώντας για το σκάνδαλο που είχε ξεσπάσει. Μα το χειρότερο, αδιαφόρησε για την οικογένειά του. Ήταν τόσο ερωτευμένος με την πανέμορφη Μαρίκα, που εγκατέλειψε τη σύζυγό του Ειρήνη Λάππα ενώ εκείνη ήταν έγκυος στο γιο τους, Σπύρο με τη Μελίνα να ήταν μόλις 6 χρόνων. Το ημερολόγιο έδειχνε 1926. Ο παππούς της Μελίνας και δήμαρχος Αθηναίων, Σπύρος Μερκούρης εξοργίζεται με το γιο του. Απαγορευόταν ακόμη και το όνομά του να αναφέρεται στο σπίτι. Αν και η μητέρα του, Αμαλία φρόντισε να τον επισκέπτεται κρυφά. Μάλιστα, τον έρωτα του πατέρα της με τη Φιλιππίδου, τον είχε περιγράψει και η ίδια η Μερκούρη στην αυτοβιογραφία της «Γεννήθηκα Ελληνίδα». Ο Μερκούρης και η πανέμορφη ηθοποιός (η Μελίνα είχε πει για εκείνη πως είχε τα ωραιότερα μάτια της Αθήνας, μετά από την ίδια) παντρεύονται και εννοείται πως το σκάνδαλο καλά κρατεί και εξακολουθεί να είναι για καιρό αγαπημένο θέμα στα κοσμικά σαλόνια.

Β. Εξίσου περιπετειώδης αλλά και σχετικός με ένα άλλο αριστούργημά του ήταν ένας ακόμη γάμος του: στη Ρωσία. Ήταν το 1917, λίγες μέρες πριν από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ο Αττίκ έδωσε παραστάσεις σε αρκετά θέατρα, αλλά και μέσα στο τσαρικό παλάτι. Τότε γνωρίστηκε με τη Σούρα, μια πανέμορφη χορεύτρια, γεμάτη γοητεία, που εντυπωσίασε τον Αττίκ.Εκείνος την ερωτεύτηκε και όταν είδε ότι στη Ρωσία τα γεγονότα και οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες και επειδή φοβήθηκε για το μέλλον της Σούρας, την πήρε μαζί του. Έτσι την έφερε στην Ελλάδα, όπου για τα επόμενα δέκα χρόνια συμβίωναν, ενώ το 1926 αποφάσισε να την παντρευτεί. Με τη Σούρα ο Αττίκ έζησε έως το 1944. Κάποια εποχή όμως, η Σούρα στάθηκε άπιστη και ερωτεύτηκε τον Θόδωρο Άγγλο, με τον οποίο απατούσε τον Αττίκ. Ο «τροβαδούρος» πληγώθηκε όταν έμαθε για τον νέο έρωτα της γυναίκας του. Ο ίδιος κάποια μέρα τους είδε να κάθονται σε ένα καφενεδάκι. Όταν μάλιστα έφυγαν, άφησαν ένα ματσάκι γιασεμιά, που προηγουμένως ο Θόδωρος Άγγλος της είχε προσφέρει. Τα πουλούσαν συνήθως μικρά παιδιά στα ζευγαράκια, ενώ η τιμή τους τη δεκαετία του ’30 ήταν μία δραχμή. Ο Αττίκ αφού έφυγαν, πλησίασε στο καφενεδάκι και από το τραπέζι μάζεψε τα γιασεμιά. Περίλυπος με όλα αυτά, τα έκανε τραγούδι…. «Της μιας δραχμής τα γιασεμιά»).

Ακολουθεί το πρόγραμμα της ΕΡΤ2 (Μαθαίνουμε στο σπίτι) και επισυνάπτονται οι τηλεοπτικές προτάσεις της εβδομάδας

Δευτέρα 18/5/2020

– ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Γ’ – Δ΄: Παίζω στο σπίτι με τον ρυθμό & το σώμα μου (Εκπαιδευτικός: Κατερίνα Νικολαΐδου)

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Δ’: Θέατρο – Αποστολές (Εκπαιδευτικός: Μάρω Λιάτσου)

– ΓΛΩΣΣΑ Γ’ – ΣΤ’: Τα μέρη του λόγου (Εκπαιδευτικός: Μαρία Κουτσουκέρα)

– ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΣΤ’: Έρημοι (Εκπαιδευτικός: Γιώτα Ασημακοπούλου)

Τρίτη 19/5/2020

– ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α’-Β’: Υπέρβαση δεκάδας (Εκπαιδευτικός: Ρενάτα Ζαφείρη)

– ΜΟΥΣΙΚΗ Β’ – Δ’: Ρυθμός: Όγδοα-Δέκατα έκτα (Εκπαιδευτικός: Πόλυ Νικολοπούλου)

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Α’ – ΣΤ’: Θέατρο σκιών-Μέρος πρώτο (Εκπαιδευτικός: Ηλέκτρα Μήτσουρα)

– ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Δ’ – Ε’: Νησιωτικά Συμπλέγματα (Εκπαιδευτικός: Ρενάτα Ζαφείρη)

Tετάρτη 20/5/2020

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Α’ – Β’: Οι πειρατές στο νησί με τους καθρέφτες (Εκπαιδευτικοί: Σπυριδούλα Μπιρμπίλη – Ηλέκτρα Μήτσουρα)

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Α’ – ΣΤ’: Θέατρο σκιών-Μέρος δεύτερο (Εκπαιδευτικός: Ηλέκτρα Μήτσουρα)

– ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε’ – ΣΤ: Ισοδυναμία & σύγκριση κλασμάτων (Εκπαιδευτικός: Ηλέκτρα Κέκκα – Διαμαντούλη)

– ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ Ε’: Α-Β & λεξιλόγιο (Εκπαιδευτικός: Κυριακή Μαντέλλου)

Πέμπτη 21/5/2020

– ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Α’ – Β’: Σωματικά σχήματα – Eπίπεδα – Παιχνίδια ισορροπίας (Εκπαιδευτικός: Αμαλία Λιοπύρη)

– ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Γ’- Δ’: Commedia dell’arte (Ιστορία θεάτρου) (Εκπαιδευτικοί: Σπυριδούλα Μπιρμπίλη – Ηλέκτρα Μήτσουρα)

– ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Ε’- ΣΤ’: Καιρός και κλίμα (Εκπαιδευτικός:Στάθης Διακουμάκος)

– ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΣΤ’: Ερωτήσεις – Προσ. αντ/μίες – Ρήματα (Εκπαιδευτικός: Κυριακή Μαντέλλου)

Παρασκευή 22/5/2020

– ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β’: Κέρματα του ευρώ – υπολογίζω τα ρέστα (Εκπαιδευτικός: Ράνια Κουκλή)

– ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Γ’- Δ’: Συντονισμός – συγχρονισμός (Εκπαιδευτικός: Αμαλία Λιοπύρη)

– ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Ε’ – ΣΤ΄: Το ηλιακό μας σύστημα (Εκπαιδευτικός: Σοφία Πανταζή)

– ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤ’: Το άτομο και η διεθνής κοινότητα (Εκπαιδευτικός: Νέλλη Παπανικολάου)

(Η σημερινή δραστηριότητα είναι αφιερωμένη στη συνθήκη της Λωζάννης και στόχος της είναι οι μαθητές να γνωρίσουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες υπογράφηκε αλλά και τη σχέση της με τη σημερινή κατάσταση στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η δράση είναι μέρος του εκπαιδευτικού υλικού για τη συνθήκη της Λωζάννης που συνέγραψε ο κ. Πούλιος Ιωάννης στο πλαίσιο του Πανελλήνιου Εκπαιδευτικού Διαγωνισμού για τον Ποντιακό Ελληνισμό)

Αφόρμηση για τη δράση είναι 2 φωτογραφίες από την υπογραφή της συνθήκης. Τις δίνουμε στους μαθητές μας χωρίς καμία επιπλέον πληροφορία:

https://drive.google.com/file/d/1NKyTWnQ9r3YNNkfTtmJ4Q_jSrycX_waL/view

https://drive.google.com/open?id=1QVibkSkjxKSQ42SOFUOCh_nVEAcnv6rx

Βοηθούμε με τις κατάλληλες ερωτήσεις- να μαντέψουν ποιο γεγονός αποτυπώνεται στις φωτογραφίες:

·         Τι βλέπετε παιδιά στις φωτογραφίες;

·         Πού θα μπορούσε να συμβαίνει αυτό;

·         Αναγνωρίζετε κανένα πρόσωπο; (κάποιοι μαθητές ίσως αναγνωρίσουν τον Βενιζέλο)

·         Τι νομίζετε ότι κάνουν όλοι αυτοί; Ποια στοιχεία μας προϊδεάζουν για τη σοβαρότητα του σκοπού της συνάντησης; Τι πληροφορίες μπορούν να μας δώσουν η ενδυμασία των προσώπων, οι εκφράσεις του προσώπου τους, η στάση του σώματός τους κλπ; Τι πληροφορίες μπορεί να μας δώσει ο χώρος; Υπάρχουν γυναίκες στις φωτογραφίες;

Στη συνέχεια μπορούμε για να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να τους δώσουμε μια ημερομηνία, το 1923, και να τους ζητήσουμε να βρουν στην ελληνική ιστορία (αναζητώντας πληροφορίες στο διαδίκτυο) ποια σημαντικά γεγονότα συνέβησαν εκείνη τη χρονιά.

Συνεχίζουμε δίνοντας ένα πρωτοσέλιδο από την εφημερίδα «Εμπρός» για την υπογραφή της συνθήκης:

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τις συνθήκες Σεβρών και Λωζάνης

Με ερωτήσεις βοηθούμε τους μαθητές να αντιληφθούν το γεγονός που θα προσεγγίσουμε στη συνέχεια:

·         τίτλος εφημερίδας

·         ημερομηνία έκδοσης

·         εφημερίδα (ιστορία της συγκεκριμένης εφημερίδας, τόπος έκδοσης, άλλες πληροφορίες που μας δίνει το πρωτοσέλιδο)

·         ανάλυση του τίτλου («Η ειρήνη υπεγράφη χθες εις την Λωζάννην»)

·         ανάλυση της φωτογραφίας που δημοσιεύεται

Ζητούμε από τους μαθητές να κατεβάσουν το σχετικό κείμενο της συνθήκης από την ιστοσελίδα του Υπουργείου Άμυνας:

http://www.geetha.mil.gr/media/Thesmika_Keimena/GEETHA/diethnh/3%20SYNTHIKI%20EIRHNHS%20LWZANIS.pdf

Συζητούμε για κάποια επιμέρους ζητήματα:

v  Πότε και πού υπογράφηκε η συνθήκη;

v  Βρίσκουμε τη Λωζάννη στον χάρτη. Γιατί άραγε η συνθήκη υπογράφηκε στην Ελβετία;

v  Συζητούμε για τις ιστορικές συνθήκες που επικρατούσαν εκείνη την περίοδο. Βλέπουμε την ιστοριογραμμή του 20^ου αιώνα και συζητούμε για τα σημαντικά γεγονότα που προηγήθηκαν της συνθήκης. Προσπαθούμε να εστιάσουμε σε κάποιους σταθμούς: Μακεδονικός Αγώνας, Βαλκανικοί πόλεμοι, Α΄ παγκόσμιος πόλεμος, Μικρασιατική καταστροφή, Συνθήκη της Λωζάννης. Κάθε ομάδα αναλαμβάνει ένα από αυτά και μας παρουσιάζει με συντομία τα χαρακτηριστικά του (πότε, ποιοι ενεπλάκησαν, τι κέρδισε ή έχασε η Ελλάδα από αυτό)

Βλέπουμε (στα σχολικά εγχειρίδια υπάρχουν) χάρτες της Ελλάδας και τον τρόπο που εξελίχθηκαν τα σύνορά της στη διάρκεια του 19^ου και 20^ου αιώνα.

Διατυπώνουμε ένα ακόμη ερώτημα προς τους μαθητές μας: Έχει σεβαστεί η Τουρκία τη συνθήκη; Έχουν ακούσει κάτι σχετικό; Τους προωθούμε λινκ (βίντεο και άρθρο) για το πογκρόμ του 1955:

https://www.sansimera.gr/articles/169

Ζητούμε από τους μαθητές να βρουν και να διαβάσουν στο κείμενο που κατέβασαν το άρθρο 38 περί προστασίας των μειονοτήτων (για τους εκπαιδευτικούς: το άρθρο λέει: «Η τουρκική κυβέρνηση αναλαμβάνει την «υποχρέωσιν να παρέχη εις πάντας του κατοίκους της Τουρκίας πλήρη και απόλυτον προστασίαν της ζωής και της ελευθερίας αυτών, αδιακρίτως γεννήσεως, εθνικότητος, γλώσσης, φυλής ή θρησκείας»)

Ποιοι πληθυσμοί εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή των πληθυσμών (οι μουσουλμάνοι της Θράκης και οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης). Πώς εξελίχθηκε ο πληθυσμός των δύο αυτών ομάδων; (οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης ήταν 120.000 περίπου κατά την υπογραφή της συνθήκης και σήμερα είναι περίπου 2.000… Οι μουσουλμάνοι της Θράκης –τουρκόφωνοι, ρομά και πομάκοι- ήταν 90.000 και σήμερα είναι περίπου 140.000. Οι Έλληνες της Ίμβρου και της Τενέδου ήταν 20.000 και σήμερα περίπου 200…).

Στη συνέχεια ζητούμε από τους μαθητές μας να βρουν στον χάρτη τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο.

Τι προέβλεπε η συνθήκη για την Ίμβρο και την Τένεδο; (για τους εκπαιδευτικούς: Η Συνθήκη της Λωζάννης μεταξύ άλλων, προέβλεπε και την παράδοση των δύο αυτών νησιών στην Τουρκία).

Τι προέβλεπε ως αντάλλαγμα η συνθήκη; (για τους εκπαιδευτικούς: προέβλεπε την εφαρμογή ειδικού διοικητικού καθεστώτος για τα νησιά παρέχοντας εγγυήσεις για την προστασία της ζωής και των ιδιοκτησιών, την ελεύθερη χρήση της μητρικής γλώσσας (ελληνική), τη θρησκευτική ελευθερία και γενικά για το σύνολο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων).

Για να βοηθήσουμε τους μαθητές τους ζητούμε να μελετήσουν το άρθρο 14 και  τα άρθρα 37-44 του 3ου τμήματος.

Αφού έχουμε υποδείξει στους μαθητές μας τα άρθρα που αφορούν στα δύο νησιά, τους δίνουμε μια σειρά από ιστορικές πληροφορίες και τους ζητούμε να εντοπίσουν ποια άρθρα της συνθήκης παραβιάστηκαν από την Τουρκία:

·         Τον Σεπτέμβριο του 1923, αμέσως μετά την παράδοση των νησιών στην Τουρκία διορίστηκε Τούρκος διοικητής (Για τους εκπαιδευτικούς: παραβίαση άρθρου 14)

·         Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου επιβλήθηκε φόρος ιδιοκτησίας (ο περίφημος βαρλίκ), σύμφωνα με τον οποίο το ύψος των φόρων καθοριζόταν με τρόπο αυθαίρετο και πολλαπλάσιο της συνολικής αξίας της ιδιοκτησίας των νησιωτών (για τους εκπαιδευτικούς: παραβίαση των άρθρων 39 και 40).

·         Οι ακίνητες περιουσίες των χριστιανικών μοναστηριών, που προσέφεραν τα προς το ζην σε πλήθος οικογενειών, απαλλοτριώθηκαν και παραχωρήθηκαν σε Τούρκους που μεταφέρθηκαν εκεί από τις περιοχές της ανατολικής Τουρκίας· πολύ σύντομα, οι νέοι αυτοί πληθυσμοί κατεδάφισαν τις εκκλησίες και άλλα κτίρια που ανήκαν στα μοναστήρια (για τους εκπαιδευτικούς: παραβιάζοντας τα άρθρα 38, 39, 40 και 42 της Συνθήκης).

·         Την περίοδο αυτή, οι άρρενες κάτοικοι των νησιών ηλικίας 20-40 επιστρατεύθηκαν και στάλθηκαν στα διαβόητα «τάγματα εργασίας» (γνωστά ως αμελέ ταμπουρού), όπου υποχρεώθηκαν σε καταναγκαστική εργασία, κάτω από τις σφοδρές καιρικές συνθήκες του χειμώνα, στα βουνά της ανατολικής Τουρκίας και του Κουρδιστάν (για τους εκπαιδευτικούς: παραβίαση των άρθρων 39 και 40).

·         Το 1964, οι τουρκικές αρχές κατέσχεσαν τα σχολικά κτήρια της τοπικής κοινότητας (νηπιαγωγείο, δημοτικό και γυμνάσιο), καθώς επίσης και τα έπιπλα, τις βιβλιοθήκες και τον σχολικό εξοπλισμό τους. Οι διδάσκοντες απολύθηκαν και δεν τους επετράπη η ανάληψη θέσης ούτε στα σχολεία των μειονοτήτων στην Κωνσταντινούπολη. Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας απαγορεύτηκε ακόμη και κατ’ οίκον και τα παιδιά των Ελλήνων υποχρεώθηκαν να διδάσκονται μόνο την τουρκική (για τους εκπαιδευτικούς: παραβίαση των άρθρων 38, 39, 40, 41 και 42).

·         Οι Ίμβριοι και οι Τενέδιοι που διέμεναν στο εξωτερικό έχασαν την τουρκική υπηκοότητά τους, χάνοντας έτσι τα «πολιτικά τους δικαιώματα» και τη δυνατότητα να επιστρέψουν στα πάτρια εδάφη (για τους εκπαιδευτικούς: παραβιάσεις των άρθρων 38, 39 και 40).

Συζητούμε για τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν στην υπογραφή της συνθήκης από την ελληνική και την τουρκική πλευρά:

-τον Ελευθέριο Βενιζέλο

-τον Κεμάλ Ατατούρκ

…και εστιάζουμε στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Οι μαθητές μπορούν  να συγκεντρώσουν πληροφορίες και να κάνουν μια πολυμεσική παρουσίαση για τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Δίνουμε στους μαθητές το ακόλουθο κείμενο (από το σχολικό βιβλίο «Ιστορία Στ΄ δημοτικού», Ενότητα Ε, κεφάλαιο 2:

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος περιγράφει τα καθήκοντα των πολιτικών

«Είπον προς υμάς, ότι πρώτιστον καθήκον του πολιτικού ανδρός είναι να θυσιάζη το ατομικόν συμφέρον και συμφέρον του κόμματος του υπέρ του κοινού συμφέροντος. Είπον προσέτι* ότι δεύτερον καθήκον του πολιτικού ανδρός είναι να λέγη την αλήθειαν πάντοτε και προς τα άνω και προς τα κάτω, αδιαφορών εάν επρόκειτο εκ τούτου να γίνη δυσάρεστος. Είπον συγχρόνως ότι των αρχόντων πρώτιστον καθήκον είναι να δίδωσι το παράδειγμα της πλήρους υποταγής και ευλαβείας εις τα κελεύσματα* των νόμων, διά να έχουν το δικαίωμα να επιβάλωσι την τήρησιν αυτών εις τους αρχομένους».

Εφημερίδα Πατρίς, 27 Νοεμβρίου 1910. Τα κείμενα τον Ελευθερίου Βενιζέλου. Η ζωντανή ιστορία της δραματικής περιόδου τον έθνους 1909-1935, επιμέλεια και ιστορικά υπομνήματα Στεφ. I. Στεφάνου, τόμ. 1 (1909-1914), Αθήνα 1981, σ. 227.

* προσέτι = ακόμη, επιπλέον

* κελεύσματα = προστάγματα

Σχολιάζουμε την άποψη του Βενιζέλου και επιχειρηματολογούμε επί αυτής.

Πώς τιμούμε σήμερα τον Ελευθέριο Βενιζέλο; (στη Βουλή υπάρχει αίθουσα «Ελευθέριος Βενιζέλος», το αεροδρόμιο της Αθήνας ονομάζεται «Ελευθέριος Βενιζέλος», υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα οδοί με το όνομά του, αγάλματα κλπ). Γνωρίζουμε την οδό Βενιζέλου που βρίσκεται στην πόλη μας (Σέρρες);

Ποια είναι η θέα σου; Ό,τι βλέπεις από το παράθυρό σου. Πίσω από το παράθυρο, πέρα από το κάδρο του υπάρχει ένα ολόκληρος κόσμος. Αυτές τις προηγούμενες εβδομάδες που λόγω περιορισμών μείναμε μέσα στα σπίτια μας, η θέα από το παράθυρό μας ήταν για πολλούς η μόνη επαφή για τον έξω κόσμο.

Εστιάζουμε σε αυτή τη θέα. Ζητούμε από κάθε μαθητή να μας περιγράψει με τρεις τρόπους τη θέα που βλέπει από το παράθυρό του και να την τοποθετήσει σε ένα τετράγωνο κάδρο:

-με ένα περιγραφικό κείμενο

-με μια φωτογραφία

-με μια ζωγραφιά

Ποιος από τους τρεις τρόπους αποτυπώνει καλύτερα τη θέα κάθε μαθητή; Ποιος τρόπος μας δίνει περισσότερες πληροφορίες;

Αναστοχαζόμαστε ως προς τη θέα μας. Μας αρέσει; Τι απεικονίζεται; Ποιο  είναι το κυρίαρχο θέμα; (συνήθως κομμάτια του αστικού ιστού). Τι απουσιάζει από τη θέα αυτή; Θα θέλαμε να είναι διαφορετική;

Τι θα θέλαμε να βλέπουμε από το παράθυρο ή την μπαλκονόπορτα του σπιτιού μας; Ποια θα ήταν η ιδανική θέα; Βρίσκουμε φωτογραφίες στο διαδίκτυο που περιγράφουν το όραμά μας.

Η δραστηριότητα επεκτείνεται σε διάσημους πίνακες ζωγραφικής που οι δημιουργοί τους απεικονίζουν με διάφορες τεχνοτροπίες τη θέα από το δικό τους παράθυρο. Μπορείτε να βρείτε πολλές ιδέες εδώ:

Η θέα από το παράθυρο μέσα από τα έργα μεγάλων ζωγράφων

Οι μαθητές μπορούν να διαλέξουν έναν πίνακα που τους αρέσει περισσότερο και να τον σχολιάσουν:

-γιατί τους άρεσε η συγκεκριμένη θέα;

-πώς να αισθάνεται άραγε ο ένοικος του σπιτιού όταν βλέπει τη συγκεκριμένη θέα;

-μπορούμε να επεκτείνουμε τον πίνακα ζωγραφίζοντας και κομμάτια της θέας που δε βλέπουμε;

Κλείνουμε με κάποια λογοτεχνικά κείμενα στα οποία πρωταγωνιστούν τα παράθυρα και η θέα που βλέπουμε μέσα από αυτά:

Γιάννης Ρίτσος – «Το παράθυρο» [μικρό απόσπασμα]

«Κάθομαι εδώ στο παράθυρο, κοιτάω τους διαβάτες

και κοιτάζομαι μες στα μάτια τους. Θαρρώ πως είμαι

μια σιωπηλή φωτογραφία, μες στην παλαιά κορνίζα  της,

κρεμασμέμη έξω απ’ το το σπίτι, στο δυτικό τοίχο,

εγώ και το παράθυρό μου.

Fernando Pessoa: – «Για να δεις τα χωράφια και τον ποταμό»

 Για να δεις τα χωράφια και τον ποταμό

Δεν είναι αρκετό να ανοίξεις το παράθυρο.

Για να δεις τα δέντρα και τα λουλούδια

Δεν είναι αρκετό να μην είσαι τυφλός.

Είναι επίσης απαραίτητο να μην έχεις φιλοσοφία.

Με την φιλοσοφία δεν υπάρχουν λουλούδια, μόνο ιδέες.

Υπάρχει μόνο ο κάθε ένας από εμάς, σαν μια σπηλιά.

Υπάρχει μόνο ένα κλειστό παράθυρο, και ένας ολόκληρος κόσμος έξω,

Και ένα όνειρο για το τι θα μπορούσαμε να δούμε αν το παράθυρο ήταν ανοιχτό,

Το οποίο δεν είναι ποτέ αυτό που βλέπουμε όταν το παράθυρο είναι ανοιχτό.

Τάσος Λειβαδίτης. Το εκκρεμές – Διηγήματα :«Το πιο περίεργο απ’ όλα ήταν ένα παράθυρο κοντά στην οροφή. Μα ένα παράθυρο που δεν ήταν δικό μου, θέλω να πω, δεν ήταν της κάμαρας που βρισκόμουνα. Το παράθυρο ανήκε στο διπλανό σπίτι κι οι γρίλλιες του ανοίγαν προς τα μένα. “Τόσο έφτασε, λοιπόν, στο αδιαχώρητο η ανοικοδόμηση της πόλης, συλλογίστηκα, που τα παράθυρα του ενός σπιτιού κοιτάζουν μέσα στο άλλο;”»

Κ.Π. Καβάφης – «Τα Παράθυρα Αναγνωρισμένα» [μικρό απόσπασμα]:

Σ’ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες, που περνώ

μέρες βαρυές, επάνω κάτω τριγυρνώ

για  νάβρω τα παράθυρα. – Όταν ανοίξει

ένα παράθυρο θάναι παρηγορία.

Ο. Ελύτης – «Δεν αντέχω τα παράθυρα χωρίς θέα»

«Είμαι ένας απλός, καθημερινός, αισιόδοξος άνθρωπος.

Αλλά, δεν αντέχω τα παράθυρα χωρίς θέα.

Τα παράθυρα βρίσκονται εκεί για να ταξιδεύουν τη ματιά.

Για ν’ αποκαλύπτουν ορίζοντες.

Για να υπόσχονται το «παραπέρα».

Για να λούζουν στο αληθινό φώς τ’ άδεια δωμάτια.

Για να φτιάχνουν σκιές με χρώμα πάνω στους λευκούς τοίχους…»

Επιλέγουμε ένα από τα αποσπάσματα και το σχολιάζουμε:

-τι είναι τα παράθυρα για τον δημιουργό;

-τι συναισθήματα αποτυπώνονται;

-μπορείς να συνεχίσεις το ποίημα ή να εμβολίσεις έναν δικό σου στίχο;

Ακούμε τραγούδια σχετικής θεματολογίας:

https://www.youtube.com/watch?v=YVS5WbNhZWk (Κάθε μπαλκόνι έχει άλλη θέα)

https://www.youtube.com/watch?v=fHE3GvB7VGE (Παράθυρο με θέα)

 (Σημείωση: σε μια τηλεσυνάντηση, θα μπορούσε να οργανώσουμε ένα παιχνίδι. Ένας μαθητής λέει στους υπόλοιπους «Μαντέψτε τι βλέπω από το παράθυρό μου». Οι υπόλοιποι μαθητές θέτουν ερωτήσεις “ανακρίνοντας” τον! Για παράδειγμα: είναι μεγάλο αυτό που βλέπεις; Τι χρώμα έχει; Κάνει θόρυβο; Είναι ψηλά ή χαμηλά; Το χρησιμοποιούμε όλοι; κ.τ.λ. Ο μαθητής απαντά σύντομα αλλά με ειλικρίνεια! Όποιος το μαντέψει πρώτος είναι ο επόμενος παίκτης)